ترجمه عيون أخبار الرضا شيخ صدوق - غفاري، علي اکبر؛ مستفيد، حميد رضا - الصفحة ٤١٤ - باب ٤٣ اشعارى كه در باره حلم و سكوت در مقابل جاهل و ترك عتاب دوست و جذب دشمن تا آنكه دوست شود، و پرده پوشى فرموده است
كسى را بلقبى كه مشعر بر ذمّ است بخوانى، قرآن ميفرمايد: وَ لا تَنابَزُوا بِالْأَلْقابِ عيبجوئى نكنيد و مردم را بلقب بدشان نخوانيد، چرا كه شايد ناخوش داشته باشد آن لقب را كه اشعار بذمّ و سرزنش او دارد.
توضيح: «العتاهية» مصدر است و معنى آن گمراهى و بىخردى است، و ابو العتاهيه شاعر نامش اسماعيل بن قاسم است و كنيهاش ابو اسحاق، و او را مهدى عبّاسى ابو العتاهيه لقب داد، و ماجرائى ميان او و عتبه كنيز مهدى رخ داد و مهدىّ گفت، «اراك مختلطا متعتّها» تو را مجنون و ياوه سرا مىبينم، از آن زمان وى را ابو العتاهيه لقب دادند».
٨- احمد بن زياد همذانىّ- رضى اللَّه عنه- بسند مذكور در متن از ابراهيم بن محمّد حسنىّ روايت كرد كه گفت: مأمون كنيزى را بهديّه به نزد حضرت ابو الحسن ٧ فرستاد، پس چون نزد حضرت آورده شد از سپيدى موى آن بزرگوار اظهار كراهت نمود، امام چون ناخوشايندى كنيز را ديد، او را با شعرى كه بمأمون نوشته بود باز گردانيد، و آن ابيات چنين است:
|
نعى نفسى إلى نفسى المشيب |
و عند الشّيب يتّعظ اللّبيب |
|
با هفت سطر ديگر كه در متن مذكور است كه ترجمه آن ذكر مىشود:
١- پيرى و سپيدى مويم بمن خبر مرگم را ميدهد، و شخص زيرك و هشيار هنگام پيرى نصيحت پذير است.