از آنچه تاكنون در اين باب ذكر شد، اين نتيجه به‌دست مى‌آيد كه امكان، پيوسته هيولاى تركيب است؛ چنان‌كه تركيب همواره صورت امكان است و از اين هيولا و صورت است كه نظام عالم آفرينش تشكيل مى‌گردد. بنابراين نظام خلقت و جهان آفرينش بر هيولاى امكان و صورت تركيب استوار شده است؛ و اين دو عنصر هميشه لازم و ملزوم يكديگرند. يعنى همان‌طور كه قاعدۀ «كلّ ممكن زوج تركيبى» در همۀ موارد صادق است، قاعدۀ «كلّ مركّب ممكن» نيز در همۀ موارد صدق مى‌كند؛ و اين از آن جهت نيست كه قاعدۀ «كلّ مركب ممكن» عكس قاعدۀ «كلّ ممكن زوج تركيبى» بوده باشد؛ زيرا قضيۀ موجبۀ كليه كنفسها منعكس نمى‌شود و عكس لازم الصّدق در جميع موارد براى موجبۀ كليه، پيوسته موجبۀ جزئيه است. بلكه صدق هركدام از اين دو قاعده به‌طور كلى به‌واسطۀ براهينى است كه در هردو مورد اقامه شده است. تلازمى كه بين اين دو قاعده موجود است و هم‌چنين صادق بودن آنها در همۀ موارد بدون اين‌كه يكى عكس ديگرى باشد، بسيار شبيه است به تلازمى كه بين دو قاعدۀ «كلّ مجرد عاقل» و «كلّ عاقل مجرد» وجود دارد؛ زيرا اين دو قاعده نيز در همۀ موارد صادق‌اند؛ بدون اين‌كه يكى از آنها عكس ديگرى باشد؛ بلكه براى هركدام از اين دو قاعده نيز به‌طور جداگانه، برهان اقامه شده است كه در حرف «ع» اين رساله به‌طور مبسوط از اين دو قاعده بحث و گفت‌وگو به‌عمل آمد.

مفاد اين قاعده، در آثار حكيم ابو نصر فارابى مورد بحث قرار گرفته است؛ اگرچه به صورت «كلّ ممكن زوج تركيبى» تصريح نشده و اين عنوان در آثار وى ديده نمى‌شود.

مباحث فلسفى در آثار فارابى معمولا با سبك ايجاز و اختصار مورد بحث قرار گرفته است. شيوۀ اين فيلسوف در آئين نگارش مبتنى بر لفظ اندك و معنى بسيار است؛ به‌طورى كه بسيارى از مباحث فلسفى كه پس از وى بين حكما به تفصيل مورد بحث قرار گرفته است، در خلال جمله‌هاى كوتاه و لابلاى آثار وى موجود است؛ و اهل فن مى‌توانند بر آنها وقوف پيدا كنند. سخن وى در اين باب چنين است:

. . . و ممكن الوجود يحتاج فى الوجود إلى علّة تخرجه من العدم إلى الوجود؛ فكلّ ما له وجود لا عن ذاته فهو ممكن الوجود فوجوده عن غيره؛ و ذلك الغير إن كان ممكن الوجود فالكلام فيه كالكلام فيما نتكلّم فيه، فلا بدّ و أن يكون وجود ما هو ممكن الوجود يستند إلى واجب الوجود بذاته؛ و لا يجوز أن يكون الشّىء علّة