عظمتى است كه هيچ‌گاه در دايرۀ محدود وجود ماده و شئون آن نمى‌گنجد. به همين دليل است كه بيش‌تر مسائل فلسفۀ اولى را مباحثى تشكيل مى‌دهد كه مجموع آنها را «امور عامه» مى‌گويند. پس از مباحث مربوط به «امور عامه» ، مسائل مربوط به ذات و صفات خداوند مطرح مى‌شود كه مجموع آن مسائل را «الهيات به معنى اخص» مى‌خوانند.

مباحث مربوط به جسم و جسمانيات را تحت عنوان «طبيعيات» مورد بحث و بررسى قرار مى‌دهند.

بنابراين مى‌توان گفت فلسفۀ اولى عبارت است از علم به احوال موجود از آن جهت كه موجود است نه از آن جهت كه تعيّن خاص دارد، مثلا جسم است، يا كم است، يا كيف است، يا انسان است، يا گياه است و غيره. توضيح بيش‌تر در اين باب، به اين ترتيب است كه همواره اطلاعات ما دربارۀ اشيا دوگونه است: يا مخصوص به نوع است و يا جنس معيّن. به عبارت ديگر، يا دربارۀ احوال و احكام و عوارض خاص يك نوع و يا يك جنس معيّن است مثل علم ما به احكام اعداد و يا احكام مقادير و يا احوال و آثار گياهان و امثال اينها، كه اول را «علم حساب» يا عددشناسى مى‌ناميم، و دوم را «علم هندسه» يا مقدارشناسى، و سوم را «علم گياه‌شناسى» ، و همچنين ساير علوم از قبيل «آسمان شناسى» ، «زمين‌شناسى» ، «معدن‌شناسى» و غيره؛ و يا مخصوص به نوع خاصى نيست.

يعنى موجود از آن جهت كه نوع خاص است، آن احوال و احكام و آثار را ندارد؛ بلكه از آن جهت داراى آن احكام و احوال و آثار است كه موجود است. به عبارت ديگر، جهان گاهى از نظر كثرت و موضوعات جدا، جدا مورد مطالعه قرار مى‌گيرد؛ و گاهى از جهت وحدت، يعنى موجود را از آن جهت كه موجود است، به عنوان يك واحد در نظر گرفته و مطالعات خود را دربارۀ آن واحد كه شامل همه‌چيز است، ادامه مى‌دهيم.

اگر ما جهان را به يك اندام تشبيه كنيم، مى‌بينيم كه مطالعات ما دربارۀ اين اندام دوگونه است: برخى مطالعات ما به اعضاء اين اندام، مثلا سر يا دست يا چشم اين اندام مربوط است، ولى برخى مطالعات ما مربوط مى‌شود به كل اندام، مثل اينكه آيا اين اندام از كى به‌وجود آمده است؛ و تا كى ادامه مى‌يابد؟ و آيا اساسا «كى» دربارۀ مجموع اندام معنى و مفهوم دارد يا نه؟ آيا اين اندام يك وحدت واقعى دارد و كثرت اعضا، كثرت ظاهرى است؟ يا وحدتش اعتبارى است و از حد وابستگى ماشينى يعنى وحدت صناعى تجاوز نمى‌كند؟ آيا اين اندام يك مبدأ دارد كه ساير اعضا از آن به‌وجود آمده؟