قواعد کلی فلسفی در فلسفه اسلامی - ابراهيمي ديناني، غلام حسين - الصفحة ٤٣ - موارد جريان قاعده
هرگاه بدانيم كه حيوانى داراى قوۀ باصره است، قطعا خواهيم دانست كه اين حيوان داراى مشاعر ديگرى نيز هست؛ زيرا ساير مشاعر از نيروى باصره اخس و ادون مىباشد. چنانكه هرگاه دانسته باشيم حيوانى داراى نيروى مدركه است، قهرا خواهيم دانست كه پيش از اين نيرو، داراى قوۀ محركه نيز بوده است. همچنين است هرگاه بدانيم در موجودى نيروى شوقيه وجود دارد در آن صورت، به حكم قاعدۀ امكان اخس، خواهيم دانست كه پيش از آن داراى نيروى عاقله نيز بوده است. بر همين منوال مىتوانيم قاعدۀ اخس را در كليۀ نيروهاى موجود در حيوان، نسبت به نيروهاى مادون آن، به كار ببريم و آنها را اثبات نماييم ١.
[١] اين قاعده در كتابهاى زير مورد بحث و گفتوگو قرار گرفته است: ١. رسائل ابن سينا، چاپ تركيه، ج ٢، ص ٢٤. ٢. اسفار، (چاپ جديد)٩ ج، ج ٧، ص ٢٤٤ و ١٠٩. ٣. همان. ج ٢، ص ٥٨.٤. همان كتاب، ج ٥، ص ٣٤٢. ٥. شهاب الدين يحيى سهروردى. مجموعۀ مصنفات. . . ، چاپ جديد،٣ ج، ج ١، ص ٥١ و ٤٣٤. ٦. رساله پرتونامه، از كتاب چهارده رساله، چاپ جديد، ص ٢٤٨. ٧. رساله الواح عمادى، در سه رساله از شيخ اشراق، چاپ تهران، ص ١٤٩. ٨. شرح حكمة الاشراق، چاپ قديم، ص ٣٦٧. ٩. فيض كاشانى. عين اليقين، ص ٢٤٥. ١٠. حاج ملاهادى سبزوارى. اسرار الحكم، چاپ جديد، ص ١٥٣. ١١. حاج ملاهادى سبزوارى، شرح منظومه.