نهج الفصاحة - پاینده، ابوالقاسم - الصفحة ٦١ - مقدمۀ چاپ دوّم
فاسد بودند،مكه جاهليت عيّاشخانه عرب بود و از ام الفساد بزرگ تمدن يعنى زن،بوضعى ننگينتر از آنچه توان پنداشت،بهرهور مىشدند.روسپيان،بسيار بودند و از آن جمله هفت تن در مكۀ مقارن بعثت در اوج شهرت بر خانۀ خويش پرچم داشتند [١].در يثرب شهر دوم حجاز نيز زنان بدكاره فراوان بودند كه خويشتن بكرايه مىدادند و از همۀ مردم شهر مالدارتر بودند.رسوم زمان،كسب مال را از تن زنان ناروا نمىشمرد.
عبد الله ابن جدعان تيمى از كرايه دادن كنيزان،سود فراوان مىبرد.عبد الله بن ابى،مدعى سلطنت يثرب چند كنيز داشت كه به زناكارى مىفرستاد و از حاصل كارشان جيب مىانباشت و اگر روزى دخلشان كمتر از انتظار بود از خانه برونشان مىكرد كه برويد كار كنيد و آيۀ سى و سوم از سورۀ نور به توبيخ وى آمد كه: وَ لاٰ تُكْرِهُوا فَتَيٰاتِكُمْ عَلَى الْبِغٰاءِ. رسومى بسيار زشت داشتند يكى زن خود بخانۀ مرد ديگر مىفرستاد كه با وى همبستر شود و زن روزها و هفتهها بخانۀ بيگانه مىماند و اين را نكاح استبضاع مىگفتند.مردان فراوان،كمتر از ده،با زنى رابطه مىيافتند و مولود حاصل از اين عمل بدلخواه زن يا بحكم قيافهشناس خاص يكى از آنها بود. [٢]عمرو بن عاص داهيۀ عرب و فاتح مصر و موجد جنجال حكميّت صفين،از چنين فضاحتى زاده بود [٣].طلبكار بحكم رسوم،زن يا دختر بدهكار را بحريف ميداد و از كار مزدشان،طلب خويش ايفا ميكرد.اين رسوائى در فقه نامكتوب آن زمان عنوان مساعات داشت [٤] وأد بنات و قتل فرزند از بيم فقر كه قرآن برواج آن ناطقست و شناعت قوم لوط از دفتر سقوط اين مردم
[١] اسباب النزول واحدى.
[٢] ابو داود.
[٣] ابن ابى الحديد.
[٤] من تاريخ الحركات الفكرية في الاسلام.