نهج الفصاحة - پاینده، ابوالقاسم - الصفحة ٩ - مقدمه چاپ اول
رفته و كارى از او ساخته نيست.آن كس كه ايمان ندارد و بمرض وسواس و ترديد دچار است هميشه بيچاره و بينوا است و چون پشهاى ضعيف در مقابل ميلها و هوسهاى مختلف،هر دم بسوئى نگرانست،عمرى را به اضطراب و حيرت و دو دلى ميگذراند و سرانجام با وحشت و ترس،به اين زندگانى بدتر از مرگ خاتمه ميدهد.
بدين جهت من اين مجموعه را كه از سخنان يكى از مؤمنترين مردان جهان جمع آورى كردهام بنسل حاضر ايران كه در روشنائى عصر جديد براى احراز تفوّق و اثبات لياقت نژاد ايران مىكوشد، ارمغان ميفرستم و اميدوارم اين سخنان بزرگ كه تراوش يك روح نيرومند است براى تهذيب و تصفيۀ جوانان امروز كه مردان فردا هستند عاملى مؤثر باشد.
براى بحث از زيبائى اسلوب و ميزان فصاحت و اهميت ادبى سخنان محمّد كتابى مفصل يا لا اقل مقالى مطوّل لازم است.جاحظ كه بحق يكى از معروفترين و تواناترين و مطلعترين نويسندگان عرب است و شهادت وى در اين قبيل مسائل سندى ترديد ناپذير است در بارۀ سخنان محمّد(ص)چنين ميگويد:
«سخنى است كه شمارۀ حروفش اندك و شمارۀ معانيش بسيار،از تصنّع برى و از تكلّف بر كنار است.آنجا كه تفصيل بايد مفصل و آنجا كه اختصار شايد مختصر است.از كلمات نامأنوس و فرارى و از سخنان مبتذل و بازارى مبرّاست.
كلماتش با حكمت همدوش و با عصمت هم آغوش و با تأييد قرين و با توفيق همنشين بود.اين گفتار را خداوند،با محبت و قبول توأم ساخته بود.مهابت و حلاوت و افهام و اختصار را با هم داشت.از تكرار سخن بىنياز بود و شنونده را بدين كار نياز نمىافتاد.با وجود اين هيچ وقت كلمهاى از سخنش نمىافتاد و خطائى