تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٧٥٦ - اين انحرافات نامحدود ما را فقط عنايت بىنهايت خداوندى مى تواند از بين ببرد يا به نيكويىها مبدل بسازد

آسمان يك ماه ايجاد مى كند . . . اينها و صدها امثال اينها مطالبى است كه هر روز و شب آنها را مى شنويم و مى بينيم و خودمان هم جزئى از نتايج و عوامل آنها قرار مى گيريم .
بايستى به اين نكته توجه كنيم كه : اگر چه در روبناى عرصهء طبيعت رويدادها همگى محكوم به قوانين كميت مى باشد ، اما نه رويدادها همگى حقيقت واحد هستند و نه كميتها عبارت از يك عده حقايق غير قابل تغيير ، يك كليد را بالا مى بريم لامپهاى برق يك شهر را روشن مى سازيم و همان دكمه را پايين مى آوريم همان لامپها را خاموش مى كنيم ، همهء اين فعاليتها و پديده ها با كميت سر و كار دارند ، ولى نكته اين است كه هدف گيرى و خواستن ما كه اين فعاليتها و پديده هاى بىكران را ايجاد يا اعدام مى كند از مقولهء كيفيت است نه كميت .
براى روشن ساختن لامپهاى برق يك شهر بزرگ احتياجى مثلًا به پانصد و دوازده هزار و سيصد و چهارده خواستن و هدف گيرى روشنايى لامپ برق كه در شهر موجود است وجود ندارد .
به اضافهء اين كه دورى فعاليتهاى آزادانهء شخصيت از مقولهء كميت خواه در سمت صحيح و خواه در سمت منحرف بيشتر از دورى خواسته هاى طبيعى از كميت مى باشد ، زيرا - مجاورت خواسته هاى طبيعى بيشتر و نزديكتر از ارتباط فعاليتهاى آزادانهء شخصيت به سطح طبيعت مى باشد .
از همين جا است كه سعادت و شقاوت اخروى در ما فوق كميت و زمان تحقق پيدا خواهد كرد ، زيرا - سعادت و شقاوت اثر فعاليت آزادانهء روح انسانى مى باشد .