تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٦٢٩ - رؤيا و خواب چيست ؟

اما اصل حادثه با آن مشخصات هيچ گونه سابقه اى نداشته است .
در بارهء اين گونه خوابها تأليفاتى هم وجود دارد .
٢ - گاهى بعضى از نوابغ و متفكرين مسائل علمى را كه در تعقيبش بوده‌اند در خواب حل كرده‌اند ، اين جانب در بارهء چند مسئله مهم فلسفى در حالت رويا روشنايى فوق العاده درخشانى پيدا كرده‌ام كه حد اقل براى خودم اطمينان بخش بوده است .
اين دو مطلب فوق العاده با اهميتتر از آن است كه با مطالب معمولى بتوان حل و فصلش كرد .
كسى كه مى گويد : موضوع رؤيا كاملًا براى من روشن است ، او ادعا مى كند كه حقيقت روح يا ( من ) يا تمام ارگانيسم درونى و روانى انسانى را شناخته است مسلماً اين دو قضيه كه در عنوان مبحث مطرح كرديم با يكديگر ارتباط مستقيم دارند ، زيرا ، حذف و انتخاب و روشهاى تناقض آميز و مسائل مربوط به ضمير ناخود آگاه كه با اشكال گوناگونى در انسانهاى سالم و معتدل در حال رؤيا ديده مى شود ارتباط كامل با فعاليتهاى روشن و مجهول روانى مانند اختيار و خود آگاهى و تجسمات دارد كه تا كنون آخرين جملات علمى قاطعانه در بارهء آنها گفته نشده است ، بلكه پديده هاى زياد و قابل توجهى از نظر روانى خواه در حال بيدارى و خواه در عالم خواب وجود دارد كه از اسرار نهانى و پشت پردهء طبيعت بما خبر مى دهند . منحصر ساختن رؤياها در آن چه كه واقع شده به اضافهء فعاليتهاى روانى طبيعى ، اصل موضوع روان و فعاليت آن را در چار چوبهء همين امور محدود مى سازد و اين محدوديت نبوغ و قدرت اكتشاف مجهولات و حدس و الهامات را كاملًا غير قابل تفسير مى سازد ، بايستى بگوييم : كسانى كه چنين روشى را اتخاذ مى كنند در حقيقت وضع روانى خودشان را به ما باز گو مى كنند ، جملاتى كه اين مطلب را صريحاً تاييد مى كند از خود اين گروه از متفكرين فراوان ديده مى شود . جملات ذيل را دقيقاً در نظر بگيريم :