تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٦٢٥ - رؤيا و خواب چيست ؟

اصلا او دوستدار ناپلئون نبوده ، بلكه يك وطن پرست و دشمن ناپلئون بوده است . . . . بدينسان رابطهء شخصى صاحب رؤيا با رؤياى مزبور نوعى از محال است . به همين جهت به نظر مى رسد كه رويا يك جسد بيگانه اى است كه ميان دو قسمت زندگانى به طور غير قانونى وارد شده است .
هيلد برانت باز ادامه داده مى گويد : « با اين حال نقيض جريان فوق نيز صحيح است ، زيرا ، رابطهء محكمى ( هر چه باشد ) دوشا دوش رويا و واقعيات وجود دارد ، بلكه مى توانيم بگوييم : رويا هر چه باشد مادهء اصلى خود را از واقع و از زندگانى ذهنى كه پيرامون ما واقع مى گردد دريافت مى كند . » [١] اين بود مقدارى از جملات قابل توجه كه در بارهء خواب و رويا قابل مطالعه مى باشد ، به طور كلى مى توان گفت : در جملات منقوله دو نوع مطلب ديده مى شود ، ( مطالب مثبت و مطالب منفى . ) آن چه كه آزمايشات و جستجو در رؤياها نشان مى دهد همان مطالب مثبت است كه متفكرين نامبرده آنها را به صورت قضاياى علمى و كلى در آورده‌اند ، اما مطالب منفى كه مى گويد : رويا اين است و جز اين نيست ، در حقيقت يك پديدهء مرموز را در مقدارى از قضاياى قابل اثبات محدود و محصور مى كند .
آن چه كه در بارهء ارتباط رؤيا با واقعيتهاى طبيعى زندگانى گفته شده است ، كاملًا صحيح است و چنان كه فرويد در كتاب « رؤياها » بيان نموده است ، مى توان آنها را به ريشه هاى واقعى تحليل و تجزيه نموده و از اين راه مقدار زيادى از رؤياها را با واقعيت زندگانى تطبيق نمود .
اما نظريه اى كه مى گويد : رؤيا فقط و فقط منحصر در همان امور است كه ما در گذشته از نظر روانى در مقابل آنها فعاليت يا انفعالاتى داشته‌ايم ، شبيه به نظريه اى است كه تمام فعاليتهاى روانى ما را در حال بيدارى در چار چوبهء انعكاسات و انفعالات

[١] همان مأخذ ، ص ٤٩ و ٥٠ . .