تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٥٩٩ - تفسير ابيات

روايت
مقاصد اصلى را با سايه هايى كه به دنبال مى آيند اشتباه نكنيم
« أَفَلَمْ يَسِيرُوا فِي اَلأَرْضِ فَتَكُونَ لَهُمْ قُلُوبٌ يَعْقِلُونَ بِها ٢٢ : ٤٦ . . . » [١] ( آيا آنان در روى زمين به گردش نمى پردازند كه در نتيجهء دلهايى داشته باشند كه به وسيلهء آنها تعقل نمايند ) .
اين آيه چنين تأويل مى شود كه : مردان الهى بهتر از ساير آثار طبيعى و انسانى كرهء زمين انسان را به رشد قلبى و عقلى نايل مى سازند .
ممكن است مقصود جلال الدين از كلمه ( حق ) خدا نبوده باشد ، بلكه حق در مقابل باطل منظور شود ، يعنى اين يك مطلب حق است كه مى گويد : در سير و سياحت در آفاق بكوشيد تا مردان الهى را در نقاط مختلف زمين پيدا كنيد و از وجود و راهنمايىهاى آنها بهره مند شويد .
روايت « انما الاعمال بالنيات و لكل امرئ ما نوى ، فمن كانت هجرته الى الله و رسوله فهجرته الى الله و رسوله ، و من كانت هجرته الى دنيا يصيبها او امرأة يتزوجها فهجرته الى ما هاجر إليه . » [٢]

((٢٢٢٣)) هر كه كارَد قصد گندم باشدش كاه خود اندر تبع مى آيدش
مقاصد اصلى را با سايه هايى كه به دنبال مى آيند اشتباه نكنيم در هر كارى كه از ما صادر مى شود ممكن است سه موضوع مهم مطرح بوده باشد كه بدون توجه دقيق و ارزيابى آن سه موضوع ، كار مفروض بىنتيجه بماند ، اين سه موضوع مهم عبارت است از :

[١] سوره الحج ، آيهء ٤٦ . .
[٢] روايت فوق از پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله از دو طريق اهل بيت و اهل سنت نقل شده است . سفينة البحار كه ج ٢ ، ص ٦٢٨ - صحيح بخارى كه ج ١ ، ص ٢٢ . .