تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٤٣٤ - توضيح

بحثى در تعليم و تربيت [١] مسئلهء تعليم و تربيت امروزه مانند ساير شئون انسانى از توجه فراوان بهره مند است ، اما اين توجه فراوان نتايج درخشانى را مطابق صرف انرژىهاى مالى و مغزى كلان به دست نداده است .
البته چنان كه بارها در امتداد « تفسير و نقد و تحليل مثنوى » ديده‌ايم ، سبب عمدهء خنثى گشتن اين همه زحمات و استهلاك انرژى گوناگون اين است كه مسائل تعليم و تربيت هم از روش حرفه اى پيروى مى كند ، يعنى چنان كه نجارى ميز را از روى حرفهء مخصوص به خود مى سازد و آن را در معرض فروش قرار مى دهد ، بدون اين كه كوچكترين توجهى داشته باشد به اين كه حقيقت چوب و تخته و رنگ و ميخ چيست و چه كسى مى خواهد روى آن بنشيند - ما انسانهاى امروزى هم كارى جز اين نداريم كه موجوداتى به نام انسانها توليد مى كنيم و بدون محاسبه در پديده هاى روانى آشكار و پوشيده و انعكاسى و فعال آنها بنماييم به دست جامعه مى سپاريم ، در حقيقت قطره اى را مطابق خواص طبيعى يك اقيانوس بىكران رنگ آميزى مى كنيم ، سپس آن قطره را در اقيانوس مى اندازيم و مى گوييم : چرا فرد فرد انسانى در اقيانوس اجتماع شخصيت خود را از دست داده و در اجتماع هضم مى شوند و از بين مى روند ؟ اصولا چرا نتايج تعليم و تربيت جنبه هاى فعال و سازندگى انسانها را افزايش نمى دهد ؟ بياييد در اين مسئله كه عميقترين و ضرورىترين مسائل انسانى است تجديد نظر كرده و به انديشه هاى بيشترى بپردازيم .
كارى كه ما امروز انجام مى دهيم اين است كه نمودهاى جاريه و پديده هاى به وجود آمدهء افراد مورد تعليم و تربيت را تنظيم مى كنيم ، گويى سر و كار ما با يك عده نمودها

[١] اين مباحث را با كمى تفاوت در دانشسراى عالى تهران در سال ١٣٤٨ سخنرانى كرده‌ام . .