تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٦٥١ - پاسخ واقعى يك سؤال بدون توجه به منشأ سؤال امكان پذير نيست

بروز آن شده است متمركز مى سازند .
روى اين مسامحه كارى است كه سؤالات بشرى به طور اكثر به پاسخ واقعى خود موفق نمى شود ، چنان كه سؤالات فراوانى را انسانها چه به طور شفاهى و چه در نوشته ها ابراز مى كنند كه اگر درست دقت كنيم خواهيم ديد :
تنها صورت جمله شكل سؤالى دارد و بهر حال در اين مبحث مى خواهيم اهميت اين نكته را متذكر شويم كه : براى پيدا كردن پاسخ واقعى به سؤال ، به طور حتم بايد به منشأ سؤال توجه كرد و براى آن كه سؤال و پاسخ مفيد باشد ، بايد نتيجهء پرسش و پاسخ را منظور داشت . پس ما در اين مورد دو مبحث داريم :
پاسخ واقعى يك سؤال بدون توجه به منشأ سؤال امكان پذير نيست موقعى كه سؤالى براى يك انسان يا گروهى از انسانها مطرح مى شود ، به طور ضمنى چند موضوع را در بر دارد :
١ - سؤال كننده در مسير خود رو به شناسايى و يا دريافت حقيقى ، با بن بست روبه رو شده است .
٢ - سؤال كننده براى خود لازم مى داند كه از آن بن بست رهايى پيدا كند و نمى تواند در آن نقطه حركت خود را متوقف بسازد .
٣ - بدون ترديد براى سؤال كننده واقعياتى و لو به طور كلى كشف شده و جزء معلومات او مى باشد ، زيرا چنان كه در مباحث شك و ترديد گفته‌ايم : بدون داشتن يك عده معلومات در متن مشكوك و پيرامون آن ، ترديد و شك امكان ندارد .
اين موضوعات سه گانه در مورد هر سؤال واقعى وجود دارد . [١]

[١] گفتيم : « واقعى » اين قيد براى تعيين موضوع بررسى ما است ، كه عبارت است از سؤال منطقى ، در مقابل سؤالاتى كه از روى شوخى يا فريب دادن ديگران و اظهار فضل و فضيلت صورت مى گيرد . .