تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٢٣٨ - وقتى كه در ميان كشتزار دنبهء تر و تازهاى مى بينيد بدانيد كه غرضى در كار بوده است كه دنبه را از جاى اصلى خود كه آشپز خانهء آدميان است به كشتزار آورده است

((٢٧٢)) بىكمين و دام و صيادان عيار دنبه كى باشد ميان كشتزار ؟

وقتى كه در ميان كشتزار دنبهء تر و تازه‌اى مى بينيد بدانيد كه غرضى در كار بوده است كه دنبه را از جاى اصلى خود كه آشپز خانهء آدميان است به كشتزار آورده است وقتى كه به موقعيت طبيعى خود در رابطه با يك فرد يا با يك اجتماع آگاه هستيد و وضع خود را با معلومات مربوطه تشخيص داده‌ايد ، متوجه باشيد كه اگر در سر راه شما مزيتى بيش از آن چه كه موقعيت شما اقتضا مى كند يا به طور كلى بيش از آن چه كه جريان طبيعى كارها تعيين مى كند ، قرار بگيرد ، فوراً خود را نبازيد و گمان نكنيد كه آن مزيت را بدون اين كه شما استحقاقش را داشته باشيد به شما داده‌اند ، يا آن مزيت ناگهان از آسمان براى شما فرود آمده يا از زمين روييده است .
دقت كنيد و به كاوش بپردازيد ، شايد همان دنبهء فريبنده باشد كه در دهنهء دام نابود كننده‌اى براى كندن بنياد هستى شما نهاده شده است .
همواره استادان ماهر و مكر پردازان متخصص وجود دارند كه نه تنها فرد فردها را ، بلكه جوامع را به وسيلهء پيشه وران خود با دنبه هاى مناسب و گوناگونى به دام نابودى مى كشانند . آنان صاحب نظران هشيارى هستند ، مى دانند چه كسى را و كدام جامعه را با كدامين دنبه و با چه رنگ و شكلى كه بايد براى دنبه انتخاب شود به تور بيندازند .
چقدر شايسته است كه هر فرد هشيارى در زندگانى خود با نظر به طبيعت جاريهء اجتماعات اين بيت را به عنوان يك اصل كلى كه زمينهء سود جويى انسانها ايجاد مى كند ، بخاطر بسپارد :

كل من فى الوجود يطلب صيدا و اختلاف الجهات فى الشبكات (
هر كسى كه قدم به عرصهء هستى مى گذارد ، در جستجوى شكارى است ، اختلاف