تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٦٤٢ - حيرت ايده آل يعنى چه ؟

و ملك و مقام سلطنت را از من بگيرد بدينسان هم موسى عليه السلام مى گويد : يعنى چه ؟ هم فرعون مى گويد : يعنى چه ؟ و هر دو بر روى هم خيره مى نگرند .
تنها تفاوتى كه ميان اين دو خيرگى وجود دارد ، اين است كه :
فرعون با توجه به تمايلات حيوانى و پرستش خود ، موسى را خلاف اصل و قانون مى بيند و با تعجب و خيرگى به او مى نگرد .
موسى نيز با توجه به خدا و احساس وابستگى هستى و انسانها به او ، فرعون را خلاف اصل و قانون مى بيند و با تعجب و خيرگى به او مى نگرد .


((١١١٥)) دشمن اين خواب خوش شد فكر خلق تا نجنبد فكرتش بسته است حلق حيرتى بايد كه روبد فكر را خورده حيرت فكر را و ذكر را
حيرت ايده آل يعنى چه ؟
شيخ عطار مى گويد :

مرد حيران چون رسد اين جايگاه در تحير مانده و گم كرده راه گم شود در راه حيرت محو و مات بىخبر از بود خود وز كاينات هر كه زد توحيد بر جانش رقم جمله گم گردد ازو او نيز هم گر بدو گويند هستى يا نه‌اى ؟
سر بلند عالمى پست كيى ؟
در ميانى يا برونى از ميان ؟
در كنارى يا نهانى يا عيان ؟
فانئى يا باقيى يا هر دوى ؟
هر دوى يا تو نيى يا نه توى ؟
گويد اصلا مى ندانم چيز من وين ندانم هم ندانم نيز من هر كه در درياى كل گم بوده شد دايماً گم بوده و آسوده شد