تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٤٥٢ - بدون تحصيل آمادگى به شكيبايى در حوادث سخت ، كورانه به راه نيفتيد

حساسيت افراطى دچار شده‌اند ، مى گويند : بيت مورد تحليل :


((٨٣١)) هين مرو گستاخ در دشت بلا هين مران كورانه اندر كربلا
در بارهء پيشواى آزادگان و سرور شهيدان حسين بن على عليه السلام است و جلال الدين با بيت فوق مى خواهد كار حسين عليه السلام را تخطئه نموده و بگويد : حركت حسين عليه السلام و داستان خونين دشت نينوا بدون آمادگى قبلى بوده است .
بعضى ديگر گفته‌اند : كه بيت مورد نظر در بعضى از نسخه هاى مثنوى چنين بوده است :

كور كورانه مرو در كربلا تا نيفتى چون حسين اندر بلا
گروهى براى تاويل بيت مزبور جاى دو مصرع را عوض كرده گفته‌اند : بيت مزبور در اصل چنين بوده است :

تا نيفتى چون حسين اندر بلا كور كورانه مرو در كربلا
در نسخه هاى معتبر مثنوى از قبيل : انقروى ، نيكلسون ، بيت مزبور بدان شكل است كه مورد تحليل و تفسير قرار داده‌ايم ، نهايت اين است كه نيكلسون به جاى « مرو » « مدو » ذكر كرده است ، بهر حال جلال الدين در بارهء شخصيت الهى حسين عليه السلام كوچكترين ترديدى نداشته و در دفتر دوم چنين گفته است :

روشن از نورش چو سبطين آمدند عرش را درّين و قرطين آمدند چون كه سبطين از سرش فارغ بدند گوشوار عرش ربّانى شدند آن يكى از زهر جان كرده نثار و ان سر افكنده به راهش مستوار (١)
لذا به هيچ وجه نمى توان گفت : جلال الدين نظر اهانتى به سرور آزادگان و پيشواى الهى انسانها داشته است ، مخصوصاً با نظر به اين كه جلال الدين چند بار لغت كربلا را به همان معناى لغويش كه به معناى مشقت و بلا است به كار برده است .

(١) دفتر دوم ، قسم خوردن غلام بر صدق خود و طهارت ظن خود ابيات ٢٩ تا ٣١ . .