تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٤١٩ - آزمايشات مربوط به هدف هستى انسانها
( ما آن چه را كه در روى زمين است زينت و زيور قرار داديم ، تا آنان را آزمايش كنيم و كسانى از آنان كه عمل نيكوتر دارند به ايده آل خود برسند ) .
٣ - « وَرَفَعَ بَعْضَكُمْ فَوْقَ بَعْضٍ دَرَجاتٍ لِيَبْلُوَكُمْ فِي ما آتاكُمْ ٦ : ١٦٥ . . . » [١] ( درجات بعضى از شما را از بعضى ديگر بالاتر ساخت ، تا در آن چه كه به شما داده است ، شما را بيازمايد ) .
اصل آزمايش در قرآن با كلمهء بلا و ابتلاء در حدود ٢٧ مورد بقرار ذيل است :
١ - القلم آيهء ١٧ ، ٢ - الاعراف آيهء ١٦٨ ، ٣ - محمد صلى الله عليه و آله آيهء ٣١ ، ٤ - الانبياء آيهء ٣٥ ، ٥ - البقرة آيهء ١٥٥ ، ٦ - الكهف آيهء ٧ ، ٧ - محمد صلى الله عليه و آله آيهء ٤ ، ٨ - المائدة آيهء ٤٨ ، ٩ - الانعام آيهء ١٦٥ ، ١٠ - هود آيهء ٧ ، ١١ - الملك آيهء ٢ ، ١٢ - النحل آيهء ٩٢ ، ١٣ - المائدة آيهء ٩٢ ، ١٤ - النمل آيهء ٤٠ ، ١٥ - آل عمران آيهء ١٨٦ ، ١٦ - البقرة آيهء ١٢٤ ، ١٧ - الفجر آيهء ١٥ و ١٦ ، ١٨ - الانسان آيهء ٢ ، ١٩ - آل عمران آيهء ١٥٤ و ١٥٢ ، ٢٠ - الاحزاب آيهء ١١ ، ٢١ - البقرة آيهء ٤٩ ، ٢٢ - الاعراف آيهء ١٤١ ، ٢٣ - الانفال آيهء ١٧ ، ٢٤ - ابراهيم آيهء ٦ ، ٢٥ - الصافات آيهء ١٠٦ ، ٢٦ - الدخان آيهء ٣٣ ، ٢٧ - المؤمنون آيهء ٣٠ .
همين اصل آزمايش با كلمهء فتنه نيز در حدود ٢٠ سوره از قرآن ديده مى شود ، از قبيل :
١ - « أَ حَسِبَ اَلنَّاسُ أَنْ يُتْرَكُوا أَنْ يَقُولُوا آمَنَّا وَهُمْ لا يُفْتَنُونَ ٢٩ : ٢ . » [٢] ( آيا مردم گمان مى كنند كه آنان بحال خود گذاشته شدهاند كه ادعاى ايمان كنند ، ولى آزمايش نشوند ؟ ) ٢ - الانعام آيهء ٥٣ ، ٣ - طه آيهء ٨٥ ، ٤ - العنكبوت آيهء ٣ ، ٥ - ص آيهء ٣٤ ، ٦ - طه آيهء ٤٠ ، ٧ - طه آيهء ١٣١ ، ٨ - الجن آيهء ١٧ ، ٩ - التوبة آيهء
[١] سوره الانعام ، آيهء ١٦٥ . .
[٢] سوره العنكبوت ، آيهء ٢ . .