تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ١٣٨ - منتخباتى از كتاب ( چه بايد كرد ؟ ) تولستوى

يك پول دارند ، ولى پول اولى نمايندهء كار و دومى نمايندهء زور است .
وقتى پدر من مقدارى پول به من مى دهد به خوبى مى داند كه هيچ كس حق ندارد آن را از من بربايد و اگر كسى آن را از من گرفت و يا در تاريخ معين پس نداد مقامات مسئول دولتى از من پشتيبانى خواهند كرد و براى تاديه پول از قدرت و زور استفاده خواهند نمود .
پس مسلم شد كه اين پول نمى تواند با مزدى كه سميون در نتيجهء بريدن چوب به دست مى آورد قابل مقايسه باشد . در هر اجتماع كه نيرويى بتواند پول ديگران را از دستشان بگيرد و يا حتى مالكيت ديگرى را بر اموالش حراست كند ، ميزان پول نمى تواند نمايندهء كار باشد ، بلكه گاهى معادل آن و زمانى نتيجهء ظلم و زور است و غير از اين مگر در اجتماعى كه هنوز روابط متقابل كاملًا آزاد حكمفرما باشد ، ممكن نيست . امروز پس از گذشت قرنها غارت و غصب اموال ديگران كه شايد اكنون شكل آن تغيير كرده است ، ولى عملًا هنوز هم در كمال شدت جارى است و خواهد بود . پول متراكم به اعتراف تمام جهانيان نمايندهء ظلم و جور است و محصول كار شخصى . در اين پول جزء بسيار كوچكى از تمام آن كه حاصل انواع جنايتها است ، مى تواند باشد . اگر بگوييم كه امروز ميزان ثروت نمايندهء مقدار كارى است كه مالك آن انجام داده يا اشتباه مى كنيم و يا آگاهانه و با علم بر علت دروغ مى گوييم . فقط ممكن است بايد مسئله دو جواب داد : يا اين پديده صحيح است و بايد اين طور باشد و يا صحيح نيست و السلام .
در صحيحترين و در عين حال ساده ترين معنى پول عبارت است از يك وسيلهء قرار دادى كه حق مى دهد و يا بهتر بگوييم : امكان مى دهد كه انسان از كار ديگران بهره كشى كند .
از نظر ايده آل ، پول نبايد اين حق را به كسى بدهد مگر هنگامى كه خود آن معادل فعاليتى باشد كه از طرف مالكش انجام شده است و در اجتماعى كه ظلم و جور در آن راهى ندارد وضع چنين است .