تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٦٩٢ - آيا جاى شرمسارى نيست كه موجودات جامد رو به خدا باشند و انسانها از خدا روىگردان ؟

متفكرين مى گويند : چنين احساس مى شود كه گردى از حيات به روى ماده پاشيده شده است .
گروهى مى گويند : اگر ماده خود ذاتاً داراى حيات يا نيروى حيات نباشد تحول ماده به زندگى قابل تصور نيست .
يكى ديگر مى گويد : زير بناى هستى كه كوچكترين ذرات است نه تنها از حيات برخوردار است ، بلكه از نوعى آزادى و خود مختارى هم بهره مند مى باشند .
آيات قرآن مجيد در حدود ١٠ مورد به تسبيح تمام موجودات اشاره مى كند . [١] در چهار آيه توجه موجودات را به خدا با كلمهء سجده بيان كرده است . [٢] مفاهيم ديگرى نيز در قرآن مجيد مى تواند به توجه موجودات به خدا اشاره اى داشته باشد .
اگر در روى سلولها و اعصاب مغزى انسان كه وسيلهء انديشه و جايگاه ميليونها واحد اندوخته شده است ، يك مورچهء ضعيفى راه برود ، هرگز نخواهد توانست درك كند كه قدمهاى ناچيز خود را روى وسايل و امواج انديشه و جايگاه ميليونها واحد اندوخته شده مى گذارد . به همين جهت است كه خداوند در بعضى از آن آيات مى فرمايد :
« وَلكِنْ لا تَفْقَهُونَ تَسْبِيحَهُمْ . » ١٧ : ٤٤ ( ولى شما تسبيح آنها را درك نمى كنيد ) .
در بعضى از آيات ديگر مانند :

[١] سورهء الحديد آيهء ١ - سورهء الحشر آيهء ١ - سورهء الإسراء آيهء ٤٤ - سورهء النور آيهء ٤١ - سورهء الحشر آيهء ٢٤ - سورهء الجمعة آيهء ١ سورهء التغابن آيهء ١ - سورهء الانبياء آيهء ٧٩ - سوره ص آيهء ١٨ . .
[٢] سوره الرعد آيهء ١٥ - سورهء النحل آيهء ٤٩ - سورهء الحج آيهء ١٨ - سورهء الرحمن آيهء ٦ در خصوص آفتاب و ماه . .