تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٦٩١ - آيا جاى شرمسارى نيست كه موجودات جامد رو به خدا باشند و انسانها از خدا روىگردان ؟

سازندگان تاريخ ، حوادث و رويدادها را مى شناسند و از آن جهت كه رويدادها در صدد خود فروشى نيستند ، بلكه واقعيتها را به آنها توضيح مى دهند ، يا به عنوان وسايل امين انتقال واقعيتها به ذهن آنان مى باشند ، لذا اين حوادث اساتيد و آموزندگان بسيار شايسته اى مى باشند ، همچنين اين سازندگان در دوران فرا گيرى با اشخاصى روبه رو مى شوند كه مانند رويدادهاى آموزنده و چون جوى آبى كه مجراى امين براى خود آب است ، واقعيتها را به آن فرا گيرندگان تحويل مى دهند ، بدين ترتيب فرا گيرنده با واقعيت روبه رو مى شود ، نه با شخصى كه مى خواهد حقيقتى مركب از خود و واقعيت يا خالص خود را براى او بفروشد .
آرى ، رهبران حقيقى به طور قطع از پيش تازان تصنعى در اذهان بشرى تفكيك مى شوند .

٢٣٧٠ ) ) آب و خاك و باد و نار با شرر بىخبر از ما و از خلق با خبر
((٢٣٧١)) ما به عكس آن ز غير حق خبير بىخبر از حق با چندين نذير
آيا جاى شرمسارى نيست كه موجودات جامد رو به خدا باشند و انسانها از خدا روىگردان ؟
فلسفه هايى وجود دارد كه مى گويد : تمام اجزاء هستى ذرات زنده اى هستند ؟ مانند فلسفهء موناد ، كه چورد انوبرونو و لايپ نيتز بيان مى كنند . فلسفهء ديگرى وجود دارد كه هيولاى ( مادهء اصلى عالم ) را زنده معرفى مى كند .
مكاتب ديگرى وجود دارند كه انسان را خود جهان فرض مى كنند كه ما فوق زنده است .
عقل كل هگل هم ضمنا در تفسير هستى عرضه شده است . بعضى ديگر از