تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٤٥٤ - طرق منطقى بهره بردارى از اصول تثبيت شده در تعليم و تربيت

از مجموع اين ملاحظات باين نكته متوجه مى شويم كه چنان كه اين مطلب :

سخن هر چه گويم همه گفته اند بر باغ دانش همه رفته اند
امروزه خنده آور است ، اين نو زدگى و تعصب به تازه و تازه پرستى هم به همان مقدار خنده آور و تفريط گويى است .
طرق منطقى بهره بردارى از اصول تثبيت شده در تعليم و تربيت از مباحث گذشته به اين نتيجه رسيديم كه معارف بشرى در هيچ يك از قلمرو شناسايى و در هيچ يك از دورانها حالت گسيختگى از پيش و پس ندارد . يعنى بشر هرگز با چنين وضعى روبه رو نشده است كه يك روز بامداد چشم باز كند و ببيند كه در دنيايى قرار گرفته است كه از حيث شناسايىها به كلى از گذشته بريده شده تمام معلومات گذشته شبانه مانند يخ در مقابل آفتاب تابستانى آب شده و در ريگ زارها ناپديد شده است .
بدينسان احتمال يك در بىنهايت هم نمى رود كه در آينده با فرض داشتن ساختمان مغزى و سازمان روانى امروز و با بقاى جهان هستى به همين وضع مشهود چنين بامدادى پيش آيد .
از طرف ديگر اگر بشريت با آن تاريخ پهناور و شگرفش دقيقاً دقت و بررسى قرار بگيرد ، خواهيم ديد كه وضعى پيش نيامده است كه بشر روزى بامداد چشم باز كند و انسان از نظر معلوماتش و جهان از نظر معلوماتش و جهان از نظر نظم و ترتيبش عين بامداد روز گذشته و آينده بوده باشد .
پس مثل انسانها در گذرگاه تاريخ مثل بىنظيرى است كه در عين ثبات در تغير و در عين تغير در ثبات است . در چنين گذرگاهى كه هم راه ها پى در پى عوض مى شود ، و هم مشعلهايى كه گذشتگان روشن كرده و به دست آيندگان مى سپارند در تحول دايمى است ، پيدا كردن بهترين طرق منطقى براى تعليم و تربيت انسانها كه خود را