تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٣٦٣ - اثرى كه ضربه هاى روانى ايجاد مى كند چه رابطهاى با ايجاد كنندهء آن ضربه دارد ؟

دايماً عقب نشينى مى كنند . در داستان موسى و چوپان جلال الدين قسم اول را متذكر مى شود ، زيرا ، چوپان مى گويد : اى موسى

((١٧٨٩)) تازيانه بر زدى اسبم بگشت گنبدى كرد و ز گردون بر گذشت
((١٧٩٢)) نقش مى بينى كه در آيينه اى است نقش توست آن نقش آن آيينه نيست
اثرى كه ضربه هاى روانى ايجاد مى كند چه رابطه اى با ايجاد كنندهء آن ضربه دارد ؟
قانون علت و معلول به آن شكل كه در فلسفه و علوم گذشتگان مطرح مى گشت ، اين شرط را در بر داشت كه ميان علت و معلول بايستى سنخيتى وجود داشته باشد ، استدلال به لزوم اين شرط از مشاهدهء رو بناهاى جهان طبيعت بود ، آنها مى ديدند كه از نطفهء گربه شتر توليد نمى شود و از تخم گل سرخ هندوانه به عمل نمى آيد ، اين شرط مأخوذ از ظواهر طبيعت را آن چنان تجريد نموده و تعميم دادند كه حتى در زير بناى جهان هستى و بلكه خدا و مخلوقاتش هم آن شرط را لازم شمردند .
اين شرط در دوران معاصر ما با نظر به زير بناى نمودهاى طبيعت و كوچكترين مقادير هستى با شكست روبه رو شده و صريحاً آن را منفى ساختند .
برداشته شدن اين شرط تفسيرها و نتايج مختلفى را در قلمرو قانون عليت در دنبال داشت ( كه در مباحث آينده در حدود لازم بررسى خواهد شد ) .
آن چه كه در تحليل بيت فوق بايد در نظر گرفته شود ، اين است كه در اغلب ضربه هاى روانى كه صورت مى گيرد اثرى صد در صد مطابق روحيه و هدف وارد كنندهء ضربه در طرف مفروض ايجاد نمى گردد ، بلكه انفجار حادث در سمت روحيه