شرح مثنوى - شهيدى، سید جعفر - الصفحة ٢٣٨ - نصيحت دنيا اهل دنيا را به زبان حال و بىوفايى خود را نمودن به وفا طمع دارندگان از او

چار طاق: در لغت به معنى خيمه چار گوش است و اطاق كه در بالاى سراى‌ها بر چار ستون بنا كنند، و در اين بيت به معنى «آسمان» به كار رفته و گاه به معنى «جهان» استعمال شده.

مُحاق: سه شب آخر ماه يا شب آخر ماه كه ماه در آن ديده نمى‌شود.

مولا: محبوب، مورد احترام.

خرف و رسوا: نزديك است به سروده سعدى:

(گلستان سعدى، ص ١٣٨- ١٣٩) (نگاه كنيد به: ذيل بيت ٢٠٧٦/ ١) لُوتِ چرب: خوراك‌هاى خوش مزه.

أنامل: جمع أنمُلَه: انگشت. (بسا انگشتان چابك و تيز كار كه پيرى آن را از كار انداخت.) اعمَش: آن كه از چشم وى آب ريزد.

حَيدر: كنايت از دلير، شجاع.

مُحتَرِف: پيشه‌ور، صاحب حرفت. در اين بيت كنايت از نيرومند توانا پر كار.

آخرا: در پايان.

خِنگ: سپيد بيشتر در اسب.

دام پيدا كردن و سبلت بر كندن: كنايت از فريب دادن. پشيمان گردانيدن. (پيش چشم تو خامان را به زيور خود فريب داد و سرانجام پشيمانشان كرد.) پس مگو دنيا: متأثر از فرموده‌ى على (ع) است: «اى نكوهنده جهان، فريفته به نيرنگ آن، به ژاژهايش دلباخته و به نكوهشش پرداخته. فريفته‌ى دنيايى و سرزنشش مى‌نمايى.» (نهج البلاغه، كلمات قصار: ١٣١) شمردن: بررسى كردن، به حساب آوردن.

آخر بين:

٢٥٨٣/ ١