شرح مثنوى - شهيدى، سید جعفر - الصفحة ٣٠٢ - اعتراض كردن معترضى بر رسول
|
زين درخت آن برگ زردش را مبين |
سيبهاى پخته او را بچين |
|
|
برگهاى زرد او خود كى تهى است |
اين نشان پختگىّ و كاملى است |
|
|
برگ زرد ريش و آن موى سپيد |
بهر عقل پخته مىآرد نويد |
|
|
برگهاى نو رسيده سبز فام |
شد نشان آن كه آن ميوه است خام |
|
|
برگ بىبرگى نشان عارفى است |
زردى زر سرخ رويى صارفى است |
|
|
آن كه او گل عارض است ار نو خط است |
او به مكتب گاه مخبر نو خط است |
|
|
حرفهاى خطِّ او كژ مژ بود |
مُزمن عقل است اگر تن مىدود |
|
|
پاى پير از سرعت ار چه باز ماند |
يافت عقل او دو پر بر اوج راند |
|
|
گر مثل خواهى به جعفر در نگر |
داد حق بر جاى دست و پاش پَر |
|
|
بگذر از زر كين سخن شد محتجب |
همچو سيماب اين دلم شد مضطرب |
|
|
ز اندرونم صد خموشِ خوش نفس |
دست بر لب مىزند يعنى كه بس |
|
|
خامشى بحر است و گفتن همچو جُو |
بحر مىجويد تو را جو را مجو |
|
|
از اشارتهاى دريا سر متاب |
ختم كن وَ اللَّهُ أعلَم بِالصَّواب |
|
ب ٢٠٦٢- ٢٠٤٧ پير سر لشكر:
|
غير پير استاد و سر لشكر مباد |
پير گردون نى ولى پير رشاد |
|
٤١٢١/ ٦ پيشوا بودن پير: در احاديث مثنوى مستند اين بيت، حديثى است از مسلم و بخارى: «كَبِّرُوا الكُبرَ أَي لِيَبدَأ الاكبَرُ بالكَلامِ.» اما در بيت مورد بحث سخن از پيشوا قرار دادن است، و اين حديث مناسب تر مىنمايد: «فَإن كَانُوا فِى الهِجرَةِ سواء فَأكبَرُهُم سِناً.» (وسائل الشيعة، ج ٥، ص ٤١٩) و نيز اين حديث: «ثُمّ الأقدم إسلاما ثُمَّ الأكبرُ سِناً.» (الفقه على المذاهب الاربعه، كتاب الصلاة) برگ زرد: استعارت از پيرى، و در آن تلميحى است به رنگى زرد كه گاه از اثر حنا بر ريش مىماند يا زردى چهره در اثر سالمندى.
موى سپيد و عقل پخته:
|
شيخ كه بود پير يعنى مو سپيد |
معنى اين مو بدان اى كژ اميد |
|