تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٤٠٣ - تفسير ابيات

پارسايى به شيطان بدهد . [١] اين يك قانون ثابت است كه وقتى موجودى لنگ شد ، بار را از او بر مى دارند ، چنان كه خدا فرموده است : براى نابينا حكم مشقت بار وضع نشده است .
من به موجوديت خودم نابينا و از عنايت خداوند بينا گشته‌ام ، من از كم و زياد معافم تو با اين هاى هوى مستان ابديت ، لاف درويشى و ناخود آگاهى مى زنى مى گويى من زمين را از آسمان تشخيص نمى دهم ، حكمت و غيرت خداوندى تو را آزمايش كرد و باد كره خرى رسوايت ساخت ، با اين آزمايش ، ادعاى تو را كه مى گفتى :

از خودى خود ندارم هم خبر نيست از هستى سر مويم اثر
باطل نموده اثبات كرد كه تو در لجن زار هستى حيوانى غوطه ورى . آرى ، خدا مردم شياد را بدينسان رسوا مى كند و شكار رميده را به دام مى اندازد .
اى دوست هر كس كه ادعاى تقرب به بارگاه الهى نمايد ، صدها هزار آزمايش به سراغش خواهد آمد .
اگر مردم عامى و ساده لوح راه و رسم امتحان كردن او را نشناسند ، مردم خردمند و ورزيده‌اى وجود دارند كه بالاخره نشان او را پيدا خواهند كرد .
كسى كه ادعاى دوزندگى نمايد ، شاه پارچهء اطلسى پيش او مى اندازد و مى گويد اين پارچه را بردار و جبهء فراخى براى من بدوز ، اين آزمايش دو شاخ نهانى او را آشكار مى سازد .
اگر حوادث دنيا در ناملايمات ، مردم را امتحان نمى كرد ، هر انسان بد كاره‌اى مى گفت : من در روز پيكار رستم دلاورى هستم . فرض كنيم كه آدم بد كار سست عنصر زره جنگى به تن كند ، او با ديدن ناچيزترين زخم مانند اسيران زبون خواهد گشت .

[١] در بيت مورد تفسير بو مرة به كار رفته است ، ابو مره كنيهء شيطان است . ناصر خسرو در يكى از ابياتش چنين گفته است : وين گاوان را به سوى او خواندن * اين است هميشه كار بو مره فرهنگ فارسى - بخش دوم ، تركيبات خارجى ، ص ٥٤ محمد معين . .