تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٣٢ - آيا تكاليف دينى چيزى جز رسوم و اخلاق تابو نيست ؟

« اين كلمه ( تابو ) و طريقه‌اى كه با اين نام مشخص مى شود ، مبين مجموعه‌اى از امور مربوط بزندگى نفسانى است كه ظاهراً مفهوم و معناى آنها از نظر پوشيده است . » [١] تمام تحقيقات و بررسىهاى دامنه دار و مفيد كه به وسيلهء وونت و ديگران صورت گرفته است ، در حقيقت تتبع و توضيحى در آثار و كردارهايى كه نمود قابل مشاهده دارند بوده است .
به طور كلى وونت در بارهء انگيزهء روحى به ايده و اخلاق تابويى ترس و هراس را پيش كشيده مى گويد :
« مفهوم تابو شامل تمام رسوم و عاداتى است كه در آنها ترس و هراسى مبهم از بعضى اشياء و نيز اعمالى كه مربوط به آن اشياء است منعكس مى گردد . » [٢] اين ترس و هراس را فرويد وعدهء ديگر به تأثير قواى شيطانى مستند مى سازند ، فرويد مى گويد :
« ولى منشا واقعى تابو را بايد به طور عميقتر در امرى سواى منابع طبقات ممتاز جستجو كرد : منشا تابو همان است كه ابتدايىترين و با دوامترين غرايز انسانى از آن جا سرچشمه گرفته : ( ترس از تاثير قواى شيطانى ) از آن جا كه گمان مى كنند نيروى شيطانى در شىء كه تابو است پنهان مى شود و از آن جا كه تابو در بدو امر جز اين ترس از نيروى شيطانى كه - در اشياء عينيت يافته است - چيز ديگرى نيست على هذا تابو بر انگيختن اين نيرو را نهى مى كند و هر بار كه به عمد يا غير عمد مورد تجاوز و قحطى قرار مى گيرد بر دفع انتقام شيطان امر مى دهد . » [٣] سپس فرويد به اين استنباطها و حدسها اعتراض مى كند .

[١] توتم و تابو ، ص ٢٥ . .
[٢] توتم و تابو ، ص ٣٥ . .
[٣] توتم و تابو ، ص ٢٥ . .