تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٢٦٠ - موقعى به خودتان بد بين و بد گمان باشيد كه در مقابل انسانى مانند خودتان سر تسليم فرود مى آوريد
ترديدى نيست كه عمل به حق و عدالت براى او سنگينتر خواهد بود . جز اين نيست كه من و شما ، همهء انسانها مملوك آن خدا هستيم كه بجز او خدايى نيست . خدايى كه مالكيتى در بارهء موجوديت ما دارد كه ما خود از آن مالكيت بىبهره مى باشيم ) .
اين داستان كوچك را هم مورد توجه قرار بدهيم :
« و قال ( على ) عليه السلام و قد لقيه عند مسيره الى الشام دهاقين الانبار فترجلوا له و اشتدوا بين يديه ، فقال ما هذا الذى صنعتموه ؟ فقالوا خلق منا نعظم به امراءنا ، فقال : و الله ما ينتفع بهذا أمراؤكم ، و انكم لتشقون على انفسكم فى دنيا كم و تشقون به فى آخرتكم ، و ما اخسر المشقة وراءها العقاب و اربح الدعة معها الامان من النار . » [١] ( موقعى كه امير المؤمنين عليه السلام به طرف شام عبور مى كرد ، روستاييان انبار از [ شهريست در نزديكى بغداد ] اسبهاى خود پياده شدند و دسته جمعى به هيجان شديد در مقابل على عليه السلام پرداختند . امير المؤمنين فرمود : اين چه كارى است كه مى كنيد ؟ گفتند : اين رفتارى است كه ما با امراى خود انجام مى دهيم . امير المؤمنين فرمود : سوگند به خدا اين رفتار ذلت بار كه شما را در مقابل امرا پست مى كند ، سودى به حال آنها ندارد ، شما با اين كرنش و تملق و خود شكنى خودتان را در دنيا به مشقت مى اندازيد و در آخرت هم به شقاوت دچار خواهيد گشت . چه خسارتى بالاتر از تحمل مشقتى كه عذاب در دنبالش خواهد آمد . چه قدر سودمند است آسودگى از تكلفات كه در دنبالش امان از آتش وجود دارد ) .
در بارهء موضوع مورد بحث داستان ديگرى از امير المؤمنين عليه السلام ديده مى شود كه فوق العاده جالب است :
مسعدة بن صدقه از امام صادق عليه السلام نقل كرده است كه امير المؤمنين عليه السلام
[١] نهج البلاغه ، ج ٣ ، ص ١٦٠ ، الكتب و الرسائل . .