تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٢٢٠ - دعا تنها براى بر آورده شدن احتياجات نيست

از آن نيز به اراده و كوشش روح نيازمند است و دانستن خدا باعث آن نمى شود كه من از كار دست برداشته و بنشينم ، بلكه آن چه بر خدا معلوم است اين است كه لازم است من با فعاليت درونى و جسمانى بايستى تلاش كنم .
باز بايد در نظر گرفت كه تمام نيايشها براى ايجاد تغيير در سيستم جهان هستى نمى باشد ، زيرا فقط نوعى از نيايش است كه در چگونگى تماس ما با جهان خارجى تغييرى وارد مى سازد ، بدون اين كه آن تغيير خللى به سيستم واقعى هستى وارد كند ، زيرا چنان كه گفتيم : عدهء تكامل يافته از انسانها مانند على بن ابى طالب عليه السلام نه تنها نيايش را ، بلكه حتى عبادتهاى لازم را هم براى به دست آوردن آرمانهايى كه براى يك انسان مطرح است انجام نمى دادند ، اگر چه آن آرمان بهشت و دورى از دوزخ و عذاب الهى بوده باشد ، بلكه آنان اقتضاى موقعيت بندگى خود را در مقابل معبود ازل و ابد دريافته بودند .
باز آن جمله جاودانى ويكتور هوگو را بياد بياوريم كه مى گويد :
« چيزى را از روح انسانى باز نگيريم ، حذف بد است ، بايد اصلاح كرد و تغيير شكل داد » .
به جاى اين كه حس گرايش را كه تكيه گاه نهايى زادگان اين كرهء خاكى است حذف كنيم ، موضوعات فراوانى داريم كه به طور تصنعى دست و پاى روح انسانها را در هر دوره گرفته است و ما مى توانيم با تحقيقات لازم در علوم مربوط آنها را حذف كنيم . موفقيت در حذف دروغ و شهوترانى و زورگويى و چند رويى و مبارزه با واقعيات و خود پرستى و . . . ميدانهاى خوبى براى نشان دادن دليل قهرمان بودن يك انديشمند است . بفرماييد شما كه مى خواهيد قدمى در اصلاح وضع انسانها برداريد ، وارد اين ميدانها شويد و تاريختان را از اين بد بختى نجات بدهيد .