تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٦١٣ - تفسير ابيات

انعكاس معانى در الفاظ مانند انعكاس عكس ماه در آب است . آن چه كه در آب مى بينى عكس ماهست نه خود ماه ، اگر خود ماه را مى خواهى ببينى بايستى زحمت سر بلند كردن و به فضا نگريستن را به خود هموار كنى . الفاظ هم نمى توانند معانى حقيقى خود را نشان بدهند ، لذا گفته مى شود كه آن چه كه الفاظ نشان مى دهند مفاهيم است نه مسمى ها و معانى حقيقى ، زيرا - پر واضح است كه عسل واقعى كه با ميل انسان ارتباط دارد آن عسل واقعى است نه عسلى كه لفظ نشان مى دهد .
اما چه بايد كرد ؟ همين الفاظ و نامها چنان در قلمرو زندگانى ما نفوذ كرده‌اند كه گويى جزيى از موجوديت ما هستند ، در عين حال كه اين الفاظ در نتيجهء سوء استفاده ها و قصور ذاتى خود كه » تنها عكس را نشان مى دهند « مانند ريگ آب زندگانى ما شده‌اند . جلال الدين بار ديگر در الفاظ ، مضمون بسيار عالى ذيل را گوشزد كرده است :

راه هموار است و زيرش دامها قحطى معنا ميان نامها لفظها و نامها چون دامهاست لفظ شيرين ريگ آب عمر ماست
بنا بر اين براى روبه رو شدن با موجوديت حقيقى كه انسان دارد ، بايستى از اين الفاظ تشويش آور عبور كرده ، به معانى واقعى بپردازد ، نه اين كه اين الفاظ را از قاموس زندگانى بشرى بدور بيفكند .
چنان كه نمى توانيم حواس و ساير نيروهاى طبيعى خويش را بدور بيندازيم . بلكه مقصود اين است كه الفاظ را مانند حواس ارزيابى كرده و نهايت استفاده را كه از ماهيت آنها ساخته است ببريم .