تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٧٤٢ - سؤال كردن كافر از آن حضرت كه چون بر من ظفر يافتى چرا از قتل من اعراض فرمودى و مرا نكشتى ؟

پذيرش حقايق از مراتب پايين به مراتب بالاتر با تدريج صورت مى گيرد
راه هاى تأثير آفتاب در موجودات منحصر در آن چه كه ما مى بينيم نيست


((٣٧٧٦)) چون كه وقت آيد كه جان گيرد جنين آفتابش آن زمان گردد معين
پذيرش حقايق از مراتب پايين به مراتب بالاتر با تدريج صورت مى گيرد در حركت يك موجود به سوى كمال قانونى وجود دارد كه در هيچ مورد تخلف پذير نيست ، اين قانون چنين است كه هر چه كه موجود از مراتب پست به درجات عالى گام مى گذارد با به دست آوردن استعداد عالىتر قابليت پذيرش كيفيت بالاتر را پيدا مى كند ، زيرا كمال صعود تدريجى موجود است به مراتب عالىتر كه نتيجهء آن به دست آوردن موقعيت وجودى بيشتر مى باشد .
جلال الدين براى اين قانون مثل جنين انسانى را پيش مى كشد ، اگر چه در اين مورد عوامل تدريجى كمال را ستارگان معرفى مى كند تا به حد كمال برسد و آن گاه بتواند از خورشيد بهره بردارى كند ، ولى اصل قانون درست است كه همواره موجود در مسير حركت به سوى كمال اولا تحت تأثير عوامل ضعيف قرار مى گيرد ، تدريجاً كه روبه بالاتر مى رود توانايى پذيرش اثر عوامل نيرومندتر را درمى يابد .


((٣٧٨٠)) از ره پنهان كه دور از حس ماست آفتاب چرخ را بس راه هاست
راه هاى تأثير آفتاب در موجودات منحصر در آن چه كه ما مى بينيم نيست از ابياتى كه جلال الدين در اين مورد مى گويد ، معلوم مى شود كه اين كه مى گويد : براى تأثير نور آفتاب در حقايق و اختلاف آن تأثيرات ، راه هايى ديگر وجود دارد