تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ١٦٠ - تفسير ابيات

به گفته هاى خود عمل نمى كنند به آن چراغ شبيه هستند كه به پيرامون خود نور افكنى مى كند ولى خود مى سوزد و تباه مى شود .
به همين جهت است كه نيت پاك را نبايستى به هيچ وجه و در هيچ موقع از دست داد زيرا خود نيت پاك و خالص به منزلهء موتور و راهنماى زندگانى انسانى است كه هم نيروى حركت بانسان مى بخشد و هم انسان را در حركت بسوى مقصد راهنمايى مى كند .
تفسير ابيات اما بسيار نادر است كه مرد جوينده كه خود داراى فروغ الهى است ، دروغ و تزوير رياكاران در بارهء او تاثيرى داشته باشد .
از آن جهت كه آن جوينده با قصد نيك و نيت پاك در وى مى نگرد و تعليمات او را در درون پاك خود وارد مى سازد ، روح عالى او غبار پليدى و كثافت آن شخص را از كلماتش پاك مى كند و بشكل تعليمات الهى واقعى در درونش جلوه گر ساخته اثر عالى آنها را در مى يابد . چنان كه كسى كه در تاريكى قبله را بجويد و پيدا نكند و بيك سمت نماز بگذارد و آن سمت قبله نباشد ، بالاخره چون او با نيت اطاعت خداوندى نماز خويش را بجا آورده است نماز او مقبول درگاه الهى خواهد بود .
اگر جهان ماده و امور مادى براى ما جويندگان حقيقت مضايقه مى كند ، اين مدعيان مزور در قحطى روح و جان دست و پا مى زنند . چون تنگدستى عيبى نيست لذا ما هرگز اين تنگى امور مادى را مخفى نخواهيم كرد .
احتمال ديگر در دو بيت آخر اينست كه مى خواهد بگويد :
اين مدعى دروغين در باطن از قحطى روح در مشقت است و براى ما قحطى امور مادى را آشكار مى كند .
براى ما دليلى وجود ندارد كه قحطى روحى را ( فرومايگى و خود نمايى و بىسرمايه بودن را ) كه او گرفتار است پنهان نماييم و در حفظ شخصيت او بكوشيم .
براى آن مريد پاك نيت حالها روى مى نمايد ، كه براى آن شيخ مزبور سالهاى سال رو نمى دهد .