تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٥٣٨ - تبه كارانى كه در زباله دان تاريخ ساقط شدهاند فراوانند ، چند تن از آنان كه مشهور شدهاند براى عبرت گيرى مردم است

((٣٣٠٢)) اين دو را مشهور گردانيد اله تا كه باشند اين دو بر باقى گواه
تبه كارانى كه در زباله دان تاريخ ساقط شده‌اند فراوانند ، چند تن از آنان كه مشهور شده‌اند براى عبرت گيرى مردم است تاريخ بشرى پر از تبه كارانى است كه به سيه چال نابودى ساقط شده‌اند ، ولى كتب آسمانى و تواريخ معتبر تنها گروهى از آنان را مانند چنگيز و نرون و آتيلا متذكر شده‌اند .
اين كار شايد دو علت داشته باشد :
يك - اين كه تعداد اين اشخاص آن قدر زياد است كه اگر صدها مجلد در بارهء تاريخ و كردارهاى آنان نوشته شود كافى نخواهد بود .
دو - اين كه كتب آسمانى كلًا به صورت تاريخ نيست ، بلكه تنها نام گروهى از مشاهير آنان در آنها برده شده است كه وسيله عبرت براى ملل و اقوام ديگر بوده باشد و همچنين تواريخ بشرى نمى تواند تمام اين گونه اشخاص را كه با خود و ديگران به مبارزه پرداخته‌اند ، ثبت كند زيرا - چنان كه گفتيم اين قبيل افراد خيلى فراوانند .
ولى با اين حال يكى از وظايف تاريخ بشرى اين بوده است كه سر گذشت تبه كاران حيوان صفت را براى آيندگان كاملا ثبت كند ، زيرا - اشخاص در پند گيرى و عبرت پذيرى مختلفاند ، مثلًا بعضى از اشخاص درماندگى مالى را بزرگترين انتقام مى دانند . گروهى ديگر سقوط شخصيت را شديدترين كيفر منظور مى كنند و گروه ديگر شكست خوردن باز ماندگان مجرمين و بزهكاران را بدترين شكنجه مى دانند و . . . . در تاريخ بشرى در بارهء درندگان انسان نما از تمام شكنجه ها كه بعضى از آنها را بيان كرديم نمونه‌اى وجود دارد .