تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٧٨٥ - جهاد براى دشمنى با مردم نيست بلكه به منظور ايجاد جامعهء بارور مى باشد

« وسعت رحمته كل شيئى » .
( رحمت خداوندى به همه چيز احاطه دارد يا بيشتر از همه چيز است ) .
يا آن جمله كه مى گويد :
« سبقت رحمته غضبه » .
( رحمت خداوندى بر غضبش مقدم است يا » آن را احاطه كرده است » ) و غير ذلك .
ولى اين يك مسئلهء ما وراى قانون و غير از مسئلهء زشتىها و خوبىها است كه ما در جهان طبيعت با آنها سر و كار داريم . خود جلال الدين بارها به اشقيايى مانند فرعون و ابو جهل و شيطان لعنت و ناسزا مى گويد ، در صورتى كه با منطق گذشته بايستى ما از آنها با تمام نيرو به خوبى ياد كنيم .


((٣٨٦٩)) باغبان ز ان مى برد شاخ خضر تا بيابد نخل قامتها و بر
جهاد براى دشمنى با مردم نيست بلكه به منظور ايجاد جامعهء بارور مى باشد اين يك فلسفهء ديگرى است كه جلال الدين به مشروعيت قصاص بيان مى كند و اين يك تعليل بسيار به جا است .
چنان كه روشن است اين تعليل تنها مسئلهء قصاص را تفسير نمى كند ، بلكه خود جهاد فى سبيل الله را هم كه ممكن است به كشتار دسته جمعى بيانجامد به بهترين وجه توضيح مى دهد .
با يك دقت كافى خواهيم ديد كه در همين بيت و ما قبل آن اشخاصى كه به جهت قصاص يا به جهت پيكار با اسلام كشته مى شوند ، ظلمت معرفى مى گردند و در ابيات بعدى آنها را به دندان بد تشبيه مى كند ، در نتيجه روشن مى شود كه چنان كه دندان بد پس از كنده شدن شايستگى ارتقاء به مقام والاتر را ندارد ، بلكه ساقط مى شود و نابود مى گردد همچنان است تبه كارانى كه اميدى به انسانيت آنها نمانده است .