تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ١٩٧ - تفسير ابيات

مى گويد : اگر چه مرد به جهت مقاومت بيشتر جسمانى و انديشهء تابناكتر و زيادتى تحمل حوادث مانند آب است كه بر آتش پيروز است ، ولى زن هم مانند آتش است كه با فاصلهء يك ظرف آب كه روى آتش بگذارند ، آب را بخار كرده و از بين مى برد . در مقابل اين مزايا كه به مرد داده شده است زن نيز از مزاياى ديگرى برخوردار است كه مرد فاقد آن است .
بهترين جمله‌اى كه در مزاياى زن گفته شده است اين است كه : مرد در اغلب حالات مفهومى از زندگانى را درك مى كند ولى زن زندگانى را مى چشد .
مرد زيبايىها را مى بيند و آن را درك مى كند ولى زن زيبايى را جزء روحش قرار مى دهد و به عبارت مختصرتر آن چه را كه زن مى چشد مرد مى داند .
روى همين مزاياى تقسيم شده است كه هيچ يك از دو صنف در حالات معتدل روانى نمى تواند بر ديگرى غلبه كند . آن چه كه پيش از اسلام جريان داشته است ، اين بوده است كه از نظر رسوم و عادات و حقوقى كه آن دو صنف را از يكديگر جدا مى كرده است ، مرد را پيروز و زن را در زندگى اجتماعى محكوم به شكست ساخته بود و اين محكوم به شكست بودن زن را از نظر روانى پست و ناچيز مى كرد - زيرا تلقينات اجتماعى و حقوقى در روان انسانى تأثير بسزايى دارد ، ولى از ظهور اسلام به اين طرف اعلام تساوى شخصيت انسانى مرد و زن رسماً اعلام شد و در قرآن مجيد به اين تساوى بارها اشاره شده است ، فقط چنان كه در گذشته گفتيم تفاوتى كه ميان آن دو صنف از نظر حقوقى برقرار گشت براى ايجاد هماهنگى در حفظ سيستم خانواده و تربيت فرزندان بود كه راهى غير از اين تعديل وجود نداشت كه منطق اسلام مقرر ساخت .
تفسير ابيات هنگامى كه زن ديد وضع روانى مرد خيلى آشفته و تند است بناى گريه نهاد زيرا گريه دام هر زنى است كه در مقابل شوهر خود را ناتوان احساس مى كند . گفت اى شوهر عزيز ، من در حق تو چنين خيالى نداشتم من از تو اميدهاى ديگرى را در سر مى پرورانيدم .