تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٢٣ - نغمه هاى درونى اولياء جويندگان حقيقت فوق ارزش است

از آنها بگيرد و انفعالى در آنها ايجاد كند كه شخصيت آنها را تنها منفعل ( پذيرا ) « نه خلاق » تربيت كند و نيز مطلب نهايى ما در موسيقى اين است كه اين زندگانى محدود را كه مى تواند با عالىترين فعاليتهاى مادى و روحى اشباع شود ، نبايستى در لهوى كه شبحى از آرزوهاى شكست خورده يا حماسه و تحريكات هوايى در عين حال لذت بخش است سپرى كرد ، اما تعيين مصداق به عهدهء مردم آگاه است .


((١٩٢٥)) نغمه هاى اندرون اوليا اولًا گويد كه اى اجزاء لا
((١٩٢٦)) هين ز لاى نفى سرها بر زنيد وين خيال و وهم يك سو افكنيد
نغمه هاى درونى اولياء جويندگان حقيقت فوق ارزش است اينكه انسان هر اندازه در راه تكامل روحى پيشتر برود فعاليتها و نمونه هاى خوشايند و واقعى درون او افزايش مى يابد ، اصل بسيار صحيحى است . اگر چه در دنيا اكثريت مردم از حدود نفس تجاوز نمى كنند و در همان دهليز حيات سطحى بار اقامت مى افكنند و از همان دهليز نيز رو به فنا مى روند . ولى عدهء فراوانى هم پيدا مى شوند كه حقيقتاً
مطربانشان در درون دف مى زنند بحرها در شورشان كف مى زنند
همين جهان هستى « با همين نمودهاى خشن و غير قابل انعطافش » در درون انسانى كه روحش اعتلا يافته ، قدرت تجريد و سازندگى او به اوج كمال رسيده است ، مى تواند در عين خاموشى طبيعت و در عين سركشى انسانهاى ديگر ترانه هاى زيبايى را احساس نمايد و اين كه مى گويند :

تو مو مى بينى و من پيچش مو تو ابرو من اشارتهاى ابرو
براى او قابل درك مى گردد و از آن جهت كه اين جوش و خروش درونى از اين