تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٢٠١ - تفسير ابيات

در بيان حديث انه يغلبهن الجاهل و يغلبن العاقل
روايت
محبت اصيل و نازك دلى از اوصاف انسانى است
در بيان حديث انه يغلبهن الجاهل و يغلبن العاقل

((٢٤٣٣)) گفت پيغمبر كه زن بر عاقلان غالب آيد سخت بر صاحب دلان
((٢٤٣٤)) باز بر زن جاهلان غالب شوند ز انكه ايشان تند و بس خيره روند
((٢٤٣٥)) كم بودشان رقت و لطف و وداد ز انكه حيوانى است غالب بر نهاد
((٢٤٣٦)) مهر و رقت وصف انسانى بود خشم و شهوت وصف حيوانى بود
((٢٤٣٧)) پرتو حق است و آن معشوق نيست خالق است او گوئيا مخلوق نيست
روايت حديث فوق را بعضى از علماء به پيغمبر نسبت داده‌اند و مضمون آن چنين است كه « مرد نادان خود را به زن پيروز مى كند ، در صورتى كه مرد عاقل مغلوب زن مى شود . »

((٢٤٣٦)) مهر و رقت وصف انسانى بود خشم و شهوت وصف حيوانى بود
محبت اصيل و نازك دلى از اوصاف انسانى است ميان عاطفهء حيوانات و انسانها فرق زيادى است - زيرا انسان محبتى كه مى ورزد با داشتن صدها پديدهء روانى آن محبت را مى تواند عالىتر و انسانىتر بسازد ، به خلاف حيوان كه محبت او از روى شهوت و عاطفهء ناخود آگاه و كناره جويى آن از خشم حيوانى نيز ناخود آگاه مى باشد و همچنين داشتن دل ظريف و نازك كه در مقابل حوادث و رويدادهاى غم انگيز كه بر ديگران هجوم مى آورد ، مخصوص نوع انسانى است به همين جهت است كه انسانهاى قسى القلب همواره كارهايى كرده‌اند كه باعث ننگ آدميان بوده است و تمام جنايات تاريخ را همين افرادى كه بايستى گفت از انسانيت مسخ شده ، فقط در كالبد ظاهرى با انسانها شركت دارند انجام داده‌اند . به طور كلى