تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٥٠٤ - ٢ - آيا انسان از نظر احساس و انديشه رو به تكامل است ؟

شعر و ادب ، اقتصاد و بنا بنوشتهء جورج سارتن در « تاريخ علم » ص ٥١٣ مكانيك ، نجوم گياه شناسى ، متافيزيك . تحقيق كرده و اظهار نظر نموده است ، اگر چه مى توان گفت مقدار زيادى از تحقيقات علمى ارسطو در دورانهاى بعدى اعتبار خود را از دست داده است ، ولى با اين حال كدامين عاقل مطلع از وضع انسانها مى تواند عظمت احساس و انديشهء ارسطو را منكر شود . به هيچ وجه نمى توان ترديد كرد در اين كه ما امروزه كه در نيمهء دوم از قرن بيستم و در اوج پيش رفت علمى و صنعتى زندگى مى كنيم نمى توانيم فردى به عظمت انديشه و فعاليت مغزى ارسطو پيدا كنيم ، زيرا - ارسطو را با اينشتين و ماكس پلانك مقايسه كردن و سپس اين دو را به او ترجيح دادن خنده‌اى به درازاى ٢٣٦٥ مگر اين كه كسى بگويد : اين مدت « ٢٣٦٥ » تقريباً براى تكامل مغز مدت ناچيزى است وانگهى تمام نفوس آن دوران را در كرهء زمين عموماً و نفوس كشور يونان و آتن را مخصوصاً در نظر بگيريم و سپس با افزايش نفوس دورانهاى بعدى و بروز وسايل را هم منظور كنيم ، سپس مقايسه منطقى را در اين باره انجام بدهيم كه ممكن است با نتيجه‌اى روبرو شويم كه خوشايند ما نباشد ، آن نتيجه ناچيزى اسف انگيز ترقى مغز بشرى است كه امروزه پوشيده تر از همهء پوشيدنىها مى گيريم كه از شرمساريش شكنجه نبينيم ، امروزه براى بچهء خردسال من كه به دبستان مى رود و كلاس سوم را سپرى مى كند روزنامه ها آپولو را مطرح مى كند ، هنگامى كه كلمهء آپولو را اين بچه به زبان مى آورد ما به گوش يكديگر آهسته مى گوييم : عجب دوران پيش رفته‌اى است ، مغز بچه ها با آپولو سر و كار پيدا كرده است . در صورتى كه اين آپولو حتى در عالم رويا هم به مغز افلاطون و ارسطو و ابن سينا خطور نكرده بود . اما متأسفانه هيچ متوجه نيستيم كه اگر آپولو را به عدد اشخاصى كه از قديمترين دورانها در علوم مربوطه كار كرده‌اند و امروز در آپولو تبلور يافته است تقسيم و تحليل كنيم ، خواهيم ديد هيچ يك از آنها به تنهايى توانايى