تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٤١١ - آيه

توحيد واقعى علم است و گذشتن از خود در مقابل خدا
تفسير ابيات
كه آفتاب از مقابل نمى تابيد تا بداخل كهف روشنايى بيندازد . آنان در يك فضاى وسيعى « يا گشايشى » در كهف داشتند .
اين از آيات خداوندى است هر كس را كه خدا هدايت كند او هدايت يافته است و كسى را كه او گمراه نمايد براى او حمايت كننده و ارشاد كننده‌اى پيدا نخواهد شد . )

((٣٠٠٩)) چيست توحيد خدا آموختن خويشتن را پيش واحد سوختن
توحيد واقعى علم است و گذشتن از خود در مقابل خدا اين يك تعريف اجمالى و كافى براى توحيد است كه جلال الدين بيان مى كند و مى توان گفت : اين تعريف را منابع معتبر اسلامى با بيانات گوناگونى بيان كرده‌اند . توضيح اين تعريف با تحليل آن به دو واحد اساسى عبارتند از :
آموختن دانش .
گرايش واقعى به سوى خداوند .
گرايش بدون علم مثمر هيچ ثمرى نيست - زيرا اين گونه گرايشها همان تقليد بىجا و بىهوده است كه طعم عبادت را ندارد .
چنان كه علم بدون گرايش هم اگر مضر نباشد فايده‌اى در زندگانى همه جانبهء انسانى نخواهد داشت .
اين دو واحد تا با يكديگر هماهنگ نباشند بشر گامى به سوى تكامل بر نداشته است .
تفسير ابيات حكايت بسيار آموزنده‌اى است كه جلال الدين بيان كرده و نتايج بسيار با اهميتى را در بر دارد :
آن مرد قزوينى براى خال كوبى پيش يك استاد خال كوب رفت ، او مى خواست