تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٢٢٧ - ذره ها را با تحقير منگر كه خورشيدى در آنها پنهان شده است

اين اشتباهات و گمانها هم در نظم جهان براى رهسپار شدن به مقصد واقعى از رحمت حق تعالى است
تفسير ابيات
اما اين اندازه مى توانيم بگوييم كه : گويندهء اين گونه مطالب در آن قرنها داراى نبوغ فوق العاده بوده ، مفاهيم عالىترى از مفاهيم معمولى در ذهن آنها راهيابى داشته است .


((٢٥٠٤)) اشتباهىّ و گمانى در درون رحمت حق است بهر رهنمون
اين اشتباهات و گمانها هم در نظم جهان براى رهسپار شدن به مقصد واقعى از رحمت حق تعالى است باز اين يكى از مسائل بسيار عالى است كه جلال الدين بيان مى كند و مى توان اين مسئله را به اين نحو توضيح داد كه اگر چنين بود كه همه انسانها بدون تحمل زحمت و بدون اين كه از سنگلاخهاى احتمالات و گمانها عبور كنند به همهء واقعيات برسند ، اصلا مى توانستند به اين جهان گام نگذارند - زيرا تماس با واقعيات به طور مستقيم و بدون كوشش مساوى با مرگ است ، اين اشتباهات و گمانها در حقيقت همان سنگلاخها است كه ما بايستى آنها را ببينيم و از آنها عبور كرده پس از طى منزلگاه هاى سر راهى به مقصد برسيم ، اين كه نيروهاى ما به تدريج به فعليت مى رسد و اين كه ما در راه تكامل گامى پس از گامى بر مى داريم ، معلول عوامل اساسى است كه در زير بناى اين جهان قرار گرفته است - زيرا جهان رو به تكامل و انسان رو به اعتلا نمى تواند تمام فعليت خود را در يك لحظه دريابد .
تفسير ابيات مانند آن حكيمى كه اعتقاد كرده است : آسمان مانند تخم مرغ و زمين زردهء آن است .
شخصى از اين حكيم سؤال مى كند كه اين كرهء خاكى ما در ميان اين فضا چگونه