تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٨١٧ - تفسير ابيات

مزيت بيشتر در بارهء كسى كه مورد شفاعت قرار مى گيرد ، مسئله ايست كه در قرآن مجيد مطرح شده است ، ولى چند آيه شفاعت و امكان آن را به اذن خداوند مربوط ساخته است مانند : « . . . ما مِنْ شَفِيعٍ إِلَّا مِنْ بَعْدِ إِذْنِه ١٠ : ٣ . . . » [١] ( شفيعى بدون اجازهء او وجود ندارد ) .
با ملاحظه مجموع آيات و ساير مدارك اسلامى به وجهى كه در آينده خواهيم گفت : شفاعت از نظر قواعد الهى امكان دارد ، ولى مربوط باذن خداوندى است و براى هيچ كسى توانايى شفاعت بدون رضاى خداوند امكان ندارد .
به طور كلى نمى توان اين اصل را منكر شد ، نهايت امر اين است كه اگر در بعضى از موارد كه معصيت و جنايت فوق العادگى دارد ، يعنى معصيتى را كه گناهكار مرتكب شده است فوق العاده است و ضمنا وعدهء آتش به او داده شده است ، مانند شيطان و ابو لهب ، آيا در اين مورد هم شفاعت امكان دارد يا نه ؟ با نظر به آيهء شريفهء « رَحْمَتِي وَسِعَتْ كُلَّ شَيْءٍ . » ٧ : ١٥٦ يا آن روايتى كه مى گويد « سبقت رحمته غضبه » اين گونه شفاعت به اصطلاح امكان ذاتى دارد ، ولى بايستى اين حقيقت را هم در نظر گرفت كه اگر گناهى آن چنان ماهيت انسانى را دگرگون كند كه به هيچ وجه قابل اصلاح نباشد ، در اين صورت شفاعت مرهم گذاشتن به جراحتى خواهد بود كه عضو مجروح نابود گشته است ، لذا از نظر قوانين واقعى كه عقل و شرع آنها را تاييد مى كند چنين شفاعتى امكان پذير نمى باشد . از خداوند متعال مسئلت مى داريم كه حقايق را بر ما مكشوف بدارد و بر دانش ما بيفزايد .
تفسير ابيات ابن ملجم دو باره بر مى گردد و بامير المؤمنين عليه السلام مى گويد : كه يا على مرا بكش تا من چنان جنايت وحشتناك را نبينم ، من خون خويش را به تو حلال مى كنم خونم را بريز تا از چنان بلايى رهايى يابم .
من در پاسخ ابن ملجم گفتم : اگر تمام ذرات جهان خونى ( قاتل ) باشند و شمشيرهاى

[١] سوره يونس ، آيهء ٣ . .