تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٤٧٩ - تصديق به يك حقيقت مستلزم ترتيب آثار آن حقيقت است

((٣١٧٩)) شو قليل النوم مما يهجعون باش در اسحار از يستغفرون
آن گاه كه آفتاب اشعهء زرين خود را از فضاى ما بر مى چيند و تاريكى شب پيرامون و فضاى كرهء خاكى ما آدميان را فرا مى گيرد ، نمى دانم چه كيفيتى در افق پهناور ما ايجاد مى شود ، يا چه دگرگونى در حالات روانى ما صورت مى گيرد كه گويى انسان با پشت پردهء جهان هستى به طور مستقيم تماس مى گيرد .
گويى واحدهايى را كه در روز روشن در بارهء جهان و زندگى و ساير نمودها در درون خود اندوخته‌ايم صيقل و جلاى ديگرى يافته ، ما را با جهانى از نورانيت در تماس مى گذارد .
آرى شب آن پردهء مرموز كه از حركت اين كرهء خاكى كه مربوط به حركات كلى كرات كيهانى است ، با اين كه تاريكترين پرده را بروى ما آدميان مى كشد ، در عين حال پرده هاى تاريك طبيعت را از مقابل چشمان ما بر كنار مى كند .
اگر هم شب مانند يك پرده براى ما مطرح است ، ولى مانند آن عينك بسيار دور بين رصد خانهء درونى ما است كه مى توانيم به وسيلهء آن جهان ما فوق طبيعت را نظاره كنيم .
شباهنگام آن گاه كه تمام جنبندگان به خواب عميق فرو رفته‌اند ، موقع بيدارى دلهاى آگاه است ، كه از اين سرا پردهء مرموز عالىترين حالات روحى را بهره بردارى مى كنند .
در دين مقدس اسلام به مقدارى از بيدارى در شبها با بيانات مختلف تحريك و تشويق شده است .
« وَمِنَ اَللَّيْلِ فَتَهَجَّدْ بِه نافِلَةً لَكَ عَسى أَنْ يَبْعَثَكَ رَبُّكَ مَقامًا مَحْمُوداً . » ١٧ : ٧٩ (١)

(١) سوره الإسراء ، آيهء ٧٩ . .