تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٤٣١ - چون دو بىنهايت نمى تواند موجود باشد ، لذا تمام كاينات در مقابل بىنهايت حقيقى نمى تواند موجوديت استقلالى داشته باشد
((٣٠٦٣)) گفت چون اكنون منى اى من در آ نيست گنجايى دو من در يك سرا
چون دو بىنهايت نمى تواند موجود باشد ، لذا تمام كاينات در مقابل بىنهايت حقيقى نمى تواند موجوديت استقلالى داشته باشد اين مطلب مى تواند به دو مسئلهء بسيار مهم تحليل شود :
يكى اين كه در جهان هستى دو موجود بىنهايت به هيچ وجه امكان پذير نيست - زيرا تصور « دو بودن » با تصور حد و مرز به آن دو موجود ، آنها را از بىنهايت بودن ساقط خواهد ساخت ، چون دو مفهوم نمى تواند دو موجود واقعى باشد مگر اين كه از يك ديگر تفكيك شده هر يك هويتى را دارا باشد كه آن ديگرى ندارد . يا حد اقل مشخصاتى داشته باشد كه ديگرى دارا نيست . در غير اين صورت دو موجود نخواهيم داشت و به همين دليل است كه مى گوييم دو خدا اصلا قابل تصور نيست و نيازى نيست به اين كه از روى دليل آن را با دليل ديگر مردود بسازيم .
دوم - اين است كه در مقابل يك بىنهايت حقيقى هيچ موجودى نمى تواند استقلال داشته باشد - زيرا اگر موجودى در مقابل آن بىنهايت وجود داشته باشد ، موجوديت بىنهايت مفروض را محدود خواهد ساخت .
مقصود جلال الدين از عدم گنجايش دو « من » در يك سراى همين است كه بيان كرديم و الا اگر دو موجود محدود شوند مى توانند موجوديت خود را جداگانه حفظ كنند .