تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٢٢٠ - كره زمين چرا در ميان فضا قرار گرفته است ؟

با اين حال اين مقام و الا غير از مقام عبوديت است كه به هيچ وجه به غير از خدا نتوان ابراز كرد و به همين جهت است كه در هيچ يك از مدارك اسلامى ديده نشده و هيچ كس از هر فرقه‌اى هم كه بوده باشد ، از پيامبر نقل نكرده است كه فرموده باشد : اى بندگان من

((٢٤٨٥)) آن حكيمش گفت كز جذب سما از جهات شش بماند اندر هوا
كره زمين چرا در ميان فضا قرار گرفته است ؟
اگر چه مقصد و هدف اصلى از ابيات فوق اين است كه وقتى كه يك انسان به شقاوت گراييد نه در دنيا مى تواند از موجوديت خود بهره بردارى نمايد و نه در آخرت . به اصطلاح معمولى از اين در رانده و از آن درمانده مى باشد ، ولى در اين ابيات به يك مسئلهء فوق العاده مهمى متذكر مى شود كه با نظر به معلومات آن دوران واقعاً شگفت انگيز است .
آن مسئله اين است كه اين كرهء زمين در ميان فضا چگونه استقرار پيدا كرده است ؟ اولًا نظريه فلاسفه و هيئت دانان يونان باستان را نقل مى كند و مى گويد :


((٢٤٨٢)) چون حكيمك اعتقادى كرده است كآسمان بيضه زمين چون زرده است
مقصود از اين حكيمك پيروان بطلميوس است كه مى گفتند : آسمان و زمين مانند پوست پياز و مركز پياز مى باشد ، يا مانند تخم مرغ و زرده تخم مرغ كه در ميان آن قرار گرفته است ، سپس در دورانهاى متأخر متفكرينى از قبيل تيكوبراهه و كپلر پيدا شدند و نظريهء بطلميوسى را به كلى كنار گذاشته ، گفتند زمين مانند يك كره در ميان فضا قرار گرفته است و مركزيتى هم ندارد .
با اين پيش رفت مسئلهء منظومهء شمسى به ميان آمد و توانست مجهولات زيادى را