دانشنامه اميرالمؤمنين بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٣٩٠ - دفاع از سياست كنار گذاردن معاويه

دفاع از سياست كنار گذاردن معاويه‌

بر اساس مبانى سياست‌هاى امام ٧ در اداره نظام اسلامى كه شرح آن گذشت،[١] به سادگى مى‌توان به اين گونه پرسش‌ها پاسخ داد؛ امّا در خصوص اين سياست، نكات مهمّى وجود دارد كه در اين جا بايد بدان اشاره شود.

ابن ابى الحديد، به تفصيل از اين سياست دفاع كرده است و ما مطالب مهم آن را ذكر مى‌كنيم:

ابن ابى الحديد، در ابتدا با استناد به مدارك و منابع تاريخى استدلال مى‌كند كه معاويه، در هيچ شرايطى با على ٧ بيعت نمى‌كرد. سپس به مبانى دينى امام ٧ در نصب و عزل‌ها اشاره مى‌كند و در خاتمه، طى نقل تحليلى متين از دانشمندى به نام ابن سنان، روشن مى‌سازد كه اصولًا ابقاى معاويه در شرايطى كه پس از عثمان، مردم با امام ٧ بيعت كردند، ممكن نبود و موجب مى‌شد ايشان در آغاز حكومت، با فضايى مواجه شود كه عثمان در انتهاى حكومت بدان رسيد.[٢]

[١]. ر. ك: ج ٣ ص ٤٥٠( دفاع كلّى از سياست‌مدارى امام على).

[٢]. شرح نهج البلاغة: ج ١٠ ص ٢٣٣.