دانشنامه اميرالمؤمنين بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٤٤٣ - ٤/ ١١ نامههاى معاويه به امام در باب خون عثمان

(عَتَبة بن رَبيعه)، و خويشاوندانت. «و آن [عذاب‌] از ستمگران دور نيست».[١]

٤/ ١١

نامه‌هاى معاويه به امام در باب خون عثمان‌

٢٣٨٨. الكامل، مبرّد: معاويه به على ٧ نوشت:

از معاوية بن صَخْر به على بن ابى طالب.

امّا بعد؛ به جانم سوگند، اگر گروهى كه با تو بيعت كرده‌اند، در حالى بيعت كرده بودند كه تو از خون عثمان مبرّا باشى، تو [نيز] همانند ابو بكر و عمر و عثمان مى‌بودى؛ امّا تو مهاجران را بر عثمان شوراندى و انصار را از گِردش پراكندى. آن‌گاه، نادان از تو فرمان بُرد و ناتوان از تو نيرو گرفت. شاميان، از هر چيزى جز نبرد با تو سرباز مى‌زنند تا كُشندگان عثمان را به ايشان بسپارى، كه اگر چنين كنى، [گزينش خليفه با] شورايى از مسلمانان خواهد بود.

به جانم سوگند، دليل تو برابرِ من، نه آن تواند بود كه برابرِ طلحه و زبير اقامه كردى؛ زيرا آن دو با تو بيعت كرده بودند، امّا من چنين نكردم. دليل تو برابر شاميان نيز همانند دليلت برابرِ مردم بصره نتواند بود؛ زيرا مردم بصره از تو فرمان بُردند، ولى شاميان چنين نكردند. و امّا پيشينه برتر تو در مسلمانى و خويشاوندى‌ات با پيامبر خدا و جايگاهت در قريش را انكار نمى‌توانم كرد.

[١]. ابن ابى الحديد مى‌گويد: از نقيب ابو جعفر يحيى بن ابى زيد پرسيدم: اين پاسخ را با آن نامه معاويه سازگار يافته‌ام كه آن را با ابو مسلم خولانى نزد على ٧ روانه كرد. اگر پاسخْ همين است، پس آنچه صاحبان كتاب‌هاى سيره آورده‌اند و نصر بن مزاحم در وقعة صفّين نقل كرده، نادرست است؛ و اگر پاسخْ آن است، پس اين، نادرست و ثابت نشده است. وى گفت: بلكه اين هر دو ثابت شده و روايت شده‌اند( شرح نهج البلاغة: ج ١٥ ص ١٨٤ نيز، ر. ك: وقعة صفّين: ص ٨٨).