دانشنامه اميرالمؤمنين بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٧٣ - ٤ مالك اشتر

اعزام اشتر به كوفه و اخراج ابو موسى از قصر حكومتى سخن گفته‌اند.[١]

٤. مالك اشتر

از مالك اشتر نيز به عنوان فرستاده امام على ٧ ياد شده است. بيشتر متون، او را آخرين فرستاده دانسته و گفته‌اند: بر اثر كوشش وى، مردم كوفه بسيج شدند و لشكرى براى كمك به على ٧ فرستادند[٢] و بعضى ديگر، اعزام اشتر را در ابتداى كار دانسته‌اند و فعّاليت او را ناموفقْ تلقّى كرده‌اند.[٣]

گفتنى است كه اشتر، از وجهه بى‌مانندى در ميان كوفيان برخوردار بود. او چند ماه پيش از اين تاريخ و در اوج قدرت خليفه سوم، توانست شهر را تصرّف كند و عليه عثمان بشورانَد. بنا بر اين، احتمال قوى آن است كه اشتر، آخرين نماينده بوده و براى تمام كردنِ كار، روانه شده است؛ امّا نقلى كه او را نماينده اوّل و ناموفّق معرّفى مى‌كند، گزارش سيف بن عمر است كه دشمنى آشكار و بى‌منطق او با مالك اشتر، در جاىْ جاى كتاب تاريخ الطبرى مشهود است.

همچنين بعضى از منابع ديگر، از درخواست خودِ اشتر براى اعزام به كوفه سخن گفته‌اند؛[٤] زيرا ابو موسى، فرماندار عثمان بر كوفه بود و على ٧ قصد عزل او را داشت؛ ولى به درخواست مالك اشتر و به‌خاطر او، ابو موسى را بر ولايت كوفه باقى گذارد. عمل اشتر، گوياى اين است كه او براى جبران خطاى قبلى خود، دست به اين كار زده است.

[١]. تاريخ الطبرى: ج ٤ ص ٤٨٦، الكامل فى التاريخ: ج ٢ ص ٣٢٩، شرح نهج البلاغة: ج ١٤ ص ١٧.

[٢]. تاريخ الطبرى: ج ٤ ص ٤٨٦، الكامل فى التاريخ: ج ٢ ص ٣٢٩، شرح نهج البلاغة: ج ١٤ ص ١٧.

[٣]. تاريخ الطبرى: ج ٤ ص ٤٨٢، الكامل فى التاريخ: ج ٢ ص ٣٢٧.

[٤]. الجمل: ص ٢٥١، تاريخ الطبرى: ج ٤ ص ٤٨٦، الكامل فى التاريخ: ج ٢ ص ٣٢٩.