دانشنامه اميرالمؤمنين بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٤٧٩ - اهداف معاويه از نبرد تبليغاتى و حكمت پاسخهاى امام

اهداف معاويه از نبرد تبليغاتى و حكمتِ پاسخ‌هاى امام‌

انديشيدن در نامه‌هاى تبادل شده ميان امام ٧ و معاويه در گير و دار نبرد تبليغاتى و جسارت‌ورزى‌ها و بى‌شرمى‌هاى مندرج در پاسخ‌هاى معاويه، پژوهنده را به اين پرسش وا مى‌دارد كه: چرا امام ٧ باب مكاتبه را گشود و با فردى همچون معاويه به تبادلِ نامه پرداخت؟ آيا رواتر نبود كه امام ٧ پاسخ دادن به معاويه را فرو بگذارد تا از اين بى‌حرمتى و ناسزاگويى در امان مانَد؟

ابن ابى الحديد، پس از نقل بخشى از نامه‌هاى تبادل شده ميان امام ٧ و معاويه، مى‌نويسد:

از رويدادهاى بس شگفت و تكان‌دهنده روزگار گر چه شگفتى‌ها و غرايب روزگار، فراوان‌اند آن است كه كار على ٧ بدان جا كشد كه معاويه همانند و همسنگ او به شمار رود و با يكديگر به مكاتبه و پاسخ‌دهى برخيزند و در خطاب به طرف مقابل، يكسان به حساب آيند و على ٧ به او كلمه‌اى نگويد، مگر آن كه معاويه همانندش، بلكه بسى سخت‌تر از آن را پاسخ دهد.

اى كاش محمّد ٦ اين صحنه را گواه بود تا نه از روى خبر، بلكه آشكارا بنگرد دعوتى كه وى بر پا داشت و سخت‌ترين مشقّت‌ها را براى آن تحمّل كرد و در حراست از آن، با بيم‌هاى رنج‌آور مواجه شد و براى استوارسازى حكومتش، شمشير بركشيد و پايه‌هايش را استحكام بخشيد و آفاق را از آن بياكنْد، اكنون‌