دانشنامه اميرالمؤمنين بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٤٧٧ - ٤/ ١٦ ارزيابى امام از تيزبينى و هوشيارى خود در پاسخ دادن به معاويه

«امّا بعد؛ همانا خداوند متعال، كتاب خويش را بر ما فرو فرستاد و ما را در شبهه فرو نگذاشت. پس براى آن كس كه از سرِ نادانى دست به گناه زند، عذرى نمى‌مانَد و [درِ] توبه [نيز] همواره گشاده است. «و هيچ بار كِشنده‌اى، بار ديگرى را بر دوش نمى‌كشد» و تو از آن كسانى كه مخالفت مى‌آغازند، در فريبِ آرزو فرو مى‌روند، و آشكار و نهانشان با هم يكى نيست؛ زيرا شيفته [دنياى‌] نزديك‌اند و آخرت را دروغ مى‌پندارند. گويا خود، به آنچه از تو رفته، تذكّر يافته‌اى؛ ليكن براى بازگشت، راهى نمى‌يابى».

٤/ ١٦

ارزيابى امام از تيزبينى و هوشيارى خود در پاسخ دادن به معاويه‌

٢٤٠٣. امام على ٧ برگرفته نامه وى به معاويه: امّا بعد؛ من با پاسخ‌هاى پياپى و گوش سپردن به نامه‌هاى تو، انديشه‌ام را سست و هوشيارى ام را خطاكار نشان مى‌دهم. و تو آن‌گاه كه حيله‌گرانه چيزهايى را از من مى‌خواهى و نامه‌هاى پياپى مى‌نويسى، همانند آن كسى هستى كه به خواب سنگين فرو رفته، خواب‌هاى او راهى دروغين را به او مى‌نمايانند؛ و نيز همانند آن كس هستى كه سرگردان ايستاده و ايستادنش او را درمانده كرده، نمى‌داند آنچه پيش مى‌آيد، به سود اوست يا به زيانش. البتّه تو به چنان كسى نمى‌مانى؛ بلكه او به تو مى‌مانَد.

خداى را سوگند، اگر نمى‌خواستم قدرى زنده بمانى، بلاهايى از من به تو مى‌رسيد كه استخوان در هم مى‌كوبيد و گوشْت آب مى‌كرد. بدان كه شيطان تو را باز مى‌دارد كه به نيكْ‌كردارى‌ات برگردى و به گفتارِ پنددهنده‌ات گوش بسپارى. و درود بر شايسته درود باد!