دانشنامه اميرالمؤمنين بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٤٨٥ - حكمت پاسخهاى امام به معاويه

شك نيست كه پيش گرفتنِ سياستِ سكوت فرا روى امواج شكننده تبليغاتى معاويه، به زيان امام ٧ مى‌انجاميد؛ زيرا سكوت وى به منزله تأييد همه تهمت‌هاى معاويه بود.

ساده‌انگارى است اگر بپنداريم چنانچه امام ٧ باب مكاتبه با معاويه را نمى‌گشود، معاويه جنگ تبليغاتى ضدّ امام ٧ را نمى‌آغازيد يا از ادامه آن روى مى‌گرداند. به عكس و بى‌ترديد، اگر امام ٧ سكوت مى‌گزيد، دامنه اين جنگ گسترده‌تر و شعله‌هايش برافروخته‌تر مى‌شد.

نامه‌ها و پاسخ‌هاى امام ٧ نه تنها معاويه را در تبليغ حيله‌گرانه‌اش بر ضدّ امام ٧ ناكام كرد، بلكه به سندى تاريخى در اثبات حقّانيّت امام ٧ تبديل شد. از اين رهگذر، وى انديشه‌ها را تابناك ساخت و مردم را بصيرت و هوشيارى بخشيد، به نيكوترين شيوه از خويش دفاع كرد،[١] حجّت را بر معاويه و هواداران فريب‌خورده‌اش تمام كرد و براى تاريخ و آيندگان، سندى حاوى گزارش رخدادها ميان خود و معاويه بر جاى نهاد.

او با اين كار، جانب احتياط را نگاه داشت؛ زيرا اجازه نداد معاويه هر گونه مى‌خواهد، اهداف خويش از جنگ تبليغاتى را پى گيرد.

[١]. ر. ك: ج ٨ ص ٢٥٥( بحثى درباره خودستايى امام).