دانشنامه اميرالمؤمنين بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ٤٣٧ - ٤/ ١٠ پاسخهاى هوشمندانه امام
ساخت. همانا روزگار، شگفتْ چيزى از تو را بر ما پنهان كرده بود؛ چه از نعمتى كه خداوند ارزانىمان فرموده و نيز از موهبتى كه با وجود پيامبرمان بر ما نهاده، با ما سخن آغاز كردهاى. اين كار تو همانند آن است كه كسى خرما به هَجَر فرستد (زيره به كرمان بَرَد) يا شاگردى نوآموز، استاد تير اندازىاش را به مبارزه فراخوانَد.
آنگاه، پنداشتهاى كه برترينِ مردم در اسلام، فلان و فلان هستند. سخنى گفتهاى كه اگر يكسره درست باشد، تو را از آن هيچ بهرهاى نيست؛ و اگر نادرست باشد، تو را از آن زيانى نيست. تو را چه رسد كه چه كسى برتر است و چه كسى فروتر، يا كدام كس سياستمدار است و كدام سياستشده؟! آزادشدگان و فرزندانِ آنها را چه رسد كه ميان نخستين مهاجران فرق نهند و مراتب ايشان را تعيين كنند و رتبههايشان را نشان دهند؟ هيهات! آن تير كه از جنس تيرهاى ديگر نبود، آواز برآورْد [و خود را شناساند] و آن كس كه خود محكوم بود، در اين داستان، شروع به داورى نمود.
اى آدمى! چرا بر جاى خود نمىنشينى و [ضعف و] كوتهدستىِ خود را در نمىيابى و در رتبه واپسين كه برايت تقدير گشته، قرار نمىگيرى؟ تو را چه زيان از شكستِ مغلوب يا پيروزى ظفرمند؟ تو در [بيابان] سرگردانى رهپيمايى و از راه راست، رويگردان!
آيا نمىبينى هر چند نمىخواهم براى تو بگويم، ولى برآنم هر يك كه نعمت خدا را بر زبان برانم گروهى از مهاجران و انصار، در راه خدا شهيد شدند و هر يك را [در پيشگاه پروردگار] فضيلتى است؛ تا آنگاه كه شهيد ما (حمزه) به شهادت رسيد و «سيّد الشهداء (سرور شهيدان)» خوانده شد و پيامبر خدا به هنگام نماز گزاردن بر وى، به هفتاد تكبير ممتازش ساخت؟
آيا نمىبينى گروهى، دستانشان در راه خدا قطع شد و هر يك را [در پيشگاه پروردگار] فضيلتى است؛ تا آنگاه كه آنچه درباره ايشان رخ داد، براى يكى از ما (جعفر بن ابى طالب) صورت پذيرفت و او «بسيار پرنده در باغ بهشت» و نيز «دارنده دو بال» خوانده شد؟
اگر خداوند خودستايى را نهى نفرموده بود، [اين] ياد آورنده فضيلتهاى فراوانى را يادآور مىشد كه دلهاى مؤمنان با آنها آشناست و گوشهاى شنوايان آنها را ناخوش نمىدارد. پس از كسى كه شكارِ [دنيا] درماندهاش ساخته، سخن مگو. ما (اهل بيت) پروردگانِ خداييم و ديگر مردم، پروردگانِ ما هستند. سرافرازى ديرين و برترى هميشگى ما بر خاندان تو، مانع نشد كه با شما در آميزيم. پس چنان كه شيوه همتايان است، از شما زن گرفتيم و به شما زن داديم، گرچه در آن جايگاه نبوديد.