دانشنامه اميرالمؤمنين بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ١٢٧ - ٧/ ٤ پيروى از حق به هنگام برپا شدن آن

گفتم: فلانى؛ يعنى مردى ديگر.

فرمود: «تو دو نامه از آنان براى من دارى؟».

گفتم: آرى.

فرمود: «آيا با من بيعت نمى‌كنى؟».

پس دو پيرمردى كه با من بودند، بيعت كردند و من، خوددارى كردم.

مردانى كه نزد او بودند و سجده، پيشانى آنها را ساييده بود، پيوسته مى‌گفتند: بيعت كن! بيعت كن!

فرمود: «او را رها كنيد!».

گفتم: قوم من، مرا به عنوان خبررسان فرستاده‌اند و به زودى آنچه را ديده‌ام، برايشان باز مى‌گويم. اگر بيعت كردند، من هم بيعت مى‌كنم و اگر كناره گرفتند، من هم كناره مى‌گيرم.

به من فرمود: «به نظرت اگر قوم، تو را به عنوان خبر آورنده فرستادند و تو باغ و آبشخورى يافتى و گفتى: اى قوم من! آب و علف، اين‌جاست، و آنان [از همراهىِ تو] امتناع ورزيدند، آيا خود را نجات نمى‌دهى؟».

آن گاه، انگشتى از انگشتان او را گرفتم و گفتم: با تو بيعت مى‌كنم كه تو را پيروى كنم تا زمانى كه خدا را اطاعت مى‌كنى و هرگاه نافرمانى خدا كردى، ديگر اطاعتى از تو بر عهده من نباشد.

فرمود: «باشد» و صدايش را كشيد.

پس دستم را بر دستش زدم [و بيعت كردم‌].

آن گاه، متوجّه محمّد بن حاطب شد كه در گوشه جمعيت بود و فرمود: «وقتى به سوى قوم خود رفتى، نامه و سخن مرا به آنان برسان».

محمّد، نزد او آمد و در برابرش نشست و گفت: وقتى نزد قوم خود بازگردم، خواهند گفت: نظر رئيس تو درباره عثمان چه بود؟

كسانى كه در اطراف على ٧ بودند، عثمان را دشنام دادند. ديدم على ٧ از اين‌